Според податоци од Државниот завод за статистика, во 2025 година во Македонија се пречистија само 20,6 проценти од отпадните води. Од вкупно 3,046 милијарди кубни метри отпадни води кои биле испуштени, само 629 милиони кубни метри поминале низ пречистителна станица. Останатото – 2,4 милијарди кубни метри – отиде директно во реки, езера или подземни води, без третман.

Кој е најголем загадувач? Енергетскиот сектор. Тој троши 99 проценти од вкупната вода која ја користат бизнисите, и испушта 3,021 милијарди кубни метри отпадни води. Пречистил само 624 милиони. Тоа не е статистичка грешка – тоа е системски пропуст. Македонија ја гради енергијата на сметка на водите кои ги пиеме и со кои одгледуваме храна.

Останатите сектори имаат свои бројки, но проблемот е сличен. Преработувачката индустрија пречистила само 2 милиони од 14 милиони кубни метри испуштени отпадни води. Земјоделството и градежништвото – нула пречистено. Само рударството ги пречистило сите свои 2 милиони кубни метри.

Контекстот е глобален и алармантен. Светските институции предупредуваат дека побарувачката за вода може да го надмине снабдувањето за 40 проценти до 2030-та. Водата се поставува како економско прашање со ниво на тежина какво што во 20-ти век ја имаше нафтата. И додека Македонија влегува во таа епоха со 20-процентна стапка на пречистување, прашањето не е „дали” туку „кога” ќе ни биде кризно за вода.

Властите кои од години молчат за оваа бројка имаат своја причина. Изградба на пречистителни станици за енергетскиот сектор е милионски трошок, а зголемување на тарифите за вода и електрична енергија е политички непопуларно. Сепак, секоја година која оваа бројка останува под 25 проценти, го зголемува идниот трошок експоненцијално. Тоа е економска вистина која ниту еден буџетски проект не може да ја одложи бесконечно. Деновите кога Македонија можеше да си дозволи 20,6 проценти веќе минуваат.