Додека дел од источното крило на НАТО гласно повикува на конфронтација со Русија, еден балкански претседател се осмели да каже на глас она што многумина во сојузот го мислат тивко. Хрватскиот претседател Зоран Милановиќ ги нарече „неодговорни” повиците на балтичките официјални лица за напад врз руската област Калининград.

Поводот беа изјавите на литванскиот министер за надворешни работи Кестутис Будрис, кој рече дека НАТО мора да покаже способност да ја пробие руската одбрана во Калининград и потенцијално да уништи руски противвоздушни системи и ракетни бази таму. Милановиќ, зборувајќи на церемонија за основањето на хрватската војска, беше директен: вакви работи не смеат да се изговараат лесно.

„Повици и апели какви што слушам недела по недела од високи претставници на одредени балтички држави – да се нападне областа Калининград. Такви работи не треба да се кажуваат”, изјави Милановиќ. Поентата му беше јасна: членството во НАТО не е оправдување за непромислени изјави кои можат да испровоцираат директен судир со нуклеарна сила.

Тој ја врамени работата и како прашање на сојузничка кохезија – државите кои уживаат колективна одбрана носат и реципрочна одговорност да не предизвикуваат кризи преку запаливи изјави. Со други зборови: ако сме сите во истиот сојуз, не може едни да фрлаат искри а другите да горат.

Будрис подоцна се обиде да ги омекне зборовите, тврдејќи дека биле наменети за „јавно образование”, а не како директна закана кон Москва – и дека целта била да се разбие перцепцијата за Калининград како непробоен бастион. Омекнувањето секогаш доаѓа после, кога изјавата веќе ја направила штетата.

За балканскиот читател, ова е редок момент: гласот на претпазливост доаѓа од нашиот регион, не од центрите на моќ. Дали Европа ќе го послуша – или повторно ќе реагира дури кога ќе биде прекасно? Историјата на континентот покажува дека запаливите зборови ретко остануваат само зборови.