Тригодишен стартап што прави мали модуларни нуклеарни реактори собира пари при проценета вредност од 6 милијарди долари (околу 5,5 милијарди евра). Компанијата се вика Valar Atomics, а кругот се очекува да го предводи Sequoia Capital. Пред само четири месеци, во март, истата фирма вредеше три пати помалку – 2 милијарди долари. Нуклеарната енергија, се чини, повторно е во мода – но овој пат не поради климата, туку поради струјата што ја голтаат центрите за вештачка интелигенција.

Бројките сами по себе кажуваат приказна. Претходниот круг донесе 450 милиони долари – 340 милиони капитал и 110 милиони долг. Новиот е нацртан како круг од една милијарда, но со трик што стана вообичаен во ерата на ВИ-финансирањето: парите влегуваат на рати, при различни вредности. Практично, различни инвеститори плаќаат различна цена за иста акција – а тоа убаво го замаглува вистинскиот момент кога компанијата навистина скокнала во вредност.

Зад бројките стои личност со биографија скроена за инвеститорски питч. Основачот Исаија Тејлор има 27 години, ја напуштил средношколската клупа на 16, и веќе водел две фирми пред оваа. Неговиот прадедо бил нуклеарен физичар на Проектот „Менхетн” – деталот што ниту еден инвеститорски документ нема да го изостави, дури и кога нема никаква врска со тоа дали реакторот ќе профункционира.

Технологијата е реална, не само презентација. Valar користи хелиум-ладени високотемпературни гасни реактори и најави дека еден нејзин реактор веќе напојувал чип за вештачка интелигенција од Nvidia. Планот е да се изградат стотици вакви модули – и тоа наменски за центрите за податоци, кои трошат струја како мали градови. Во истиот сектор веќе се борат Kairos Power, TerraPower (зад која стои Бил Гејтс) и NuScale Power.

Има и еден детал што открива каков ветер дува. Valar ја тужи американската Комисија за нуклеарна регулатива, заедно со неколку држави и конкуренти, тврдејќи дека агенцијата неоправдано ги применува долгите процедури за лиценцирање и врз тест-реакторите. Со други зборови: стартапите сакаат да градат нуклеарни реактори побрзо отколку што регулаторот сака да дозволи. На Балканот, каде и обичен градежен документ поминува со месеци, идејата дека некој се жали оти нуклеарна лиценца трае предолго звучи речиси научно-фантастично.