Дваесет години преговори, еден потпис – и помалку од 24 часа живот. Толку издржа договорот за цивилна нуклеарна соработка меѓу САД и Саудиска Арабија, потпишан во средата во американското Министерство за енергетика, пред Доналд Трамп да го сруши преку една своја објава на интернет.

Договорот беше склучен со министерот за енергетика Крис Рајт и, по две децении расправии, конечно ѝ отвораше на Ријад пат кон обогатување на ураниумот под определени услови. Веќе во четврток изутрина, во 7:52, Трамп на својата платформа Truth Social додаде нов услов што никого не го прашал: Саудиска Арабија мора да пристапи кон таканаречените Абрахамски договори и да ги нормализира односите со Израел.

„Аранжманот бара пристапување на Саудиска Арабија кон успешните Абрахамски договори”, напиша Трамп, за да се постигнела „вистински мир на Блискиот Исток”. Преведено од дипломатски на обичен јазик: потпишав, па се предомислив, а условот го дознавте истовремено со сите други.

Зошто одненадеж? Според извори, Трамп бил незадоволен од начинот на кој бил претставен договорот. Конзервативните медиуми, меѓу нив Fox News и The Wall Street Journal, го искритикуваа токму затоа што не содржеше нормализација со Израел – нешто што и администрацијата на Бајден го сакаше. Кога сопствените ти приговараат, во Вашингтон објавата на мрежите доаѓа побрзо од дипломатската нота.

Саудијците, се разбира, беа затечени. Првичниот договор дозволуваше обогатување на ураниум без најстрогите заштитни механизми – а сега целата зделка виси на прашање што нема врска со реактори, туку со Тел Авив. Извештаите сугерираат дека израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху се надевал да влијае врз договорот, иако Белата куќа тврди дека тој и Трамп немале неодамнешен разговор за темата.

Ова е Блискиот Исток каков што го знаеме – каде еден потпис вреди помалку од едно утринско расположение. Нуклеарната технологија се тргува како адут во покер, а условите се менуваат додека мастилото уште се суши. Прашањето не е дали Ријад ќе попушти, туку колку вакви „конечни” договори ќе видиме пред некој навистина да добие обогатен ураниум.