Холандија минатата недела повлече 86 тони злато од САД и Канада. Образложението беше формулирано со онаа банкарска љубезност што секогаш значи нешто потешко отколку што звучи: заштита од „екстремни системски ризици“. Франција претходно веќе ги повлече сите свои златни резерви од Њујорк. Германија расправа за истиот чекор.

Ниту една од тие држави не кажа дека не ѝ верува на Вашингтон. Сите три се однесуваат како да не му веруваат.

Најголемиот фонд во светот исто така се повлекува

Норвешкиот државен пензиски фонд, најголемиот на планетата, најави намалување на уделот американски државни обврзници. Причината што ја наведува е нестабилноста на пазарот на трезорски записи. Кога фонд од таа големина ја изговара реченицата „нестабилност“ за најсигурната хартија на светот, тоа е порака до сите помали играчи во исто време.

Според анализата на Axios, САД постепено ја губат позицијата на прв избор за странските влади во три работи: каде ги чуваат парите, од кого купуваат оружје и каде ги праќаат студентите. Не е целосен пресврт – но и помали поместувања со време ги намалуваат предностите што со децении ја држат американската економска и геополитичка моќ.

Оружјето и облакот

Европа планира да набавува повеќе воена опрема од локални производители, за да зависи помалку од американската воена индустрија. На технолошко поле Европската унија ова лето претстави планови за намалување на зависноста од американските компании, а се подготвуваат и правила за услугите во облак кои би ги ограничиле Amazon, Google и Microsoft во тендерите за чувствителни договори.

Тоа е делот што ретко доаѓа до насловите, а е најтежок. Златото може да се натовари и да си замине преку ноќ. Софтверот на кој ти работи целата администрација – не може.

Луѓето гласаат со авионски карти

Бројот на меѓународни пријави на американските факултети падна за 10 отсто во последниот уписен циклус, под влијание на построгите визи за странски студенти и генералниот став на Трамповата администрација кон имиграцијата.

Меѓународните патувања во САД паднаа за 5,5 отсто во 2025 година – прв пад од пандемијата наваму. Патувањата од Канада се намалија за 25 отсто лани, а трендот продолжи и во 2026. Бројот на германски патници во САД се намали за 25 отсто од почетокот на Трамповиот мандат, а германското здружение на туристички агенции како еден од клучните фактори ја наведува политиката.

Ова е онаа категорија податоци што не ја измислува ниту една влада. Никој не пополнува анкета кога откажува одмор – едноставно не купува карта.

Само две земји сè уште велат „да“

Според неодамнешно истражување на центарот Pew, угледот на Америка е особено нарушен во западните земји. Од десет испитани држави, само во Унгарија и Полска мнозинството граѓани сè уште ги гледаат САД како доверлив партнер. Во сите десет земји, вклучително и оние со десни популистички лидери, мнозинството испитаници велат дека немаат доверба во Трамповите одлуки во светските работи.

Забележете го тој детал: ни таму каде што водачите се идеолошки блиски, гласачите не следат. Симпатијата кон еден претседател и довербата во една држава очигледно веќе не се иста работа.

Но доларот не се ни заниша

Овде вреди да се запре пред да се напише некрологот. Доминацијата на американскиот долар сè уште не е загрозена. Сојузниците и понатаму во голема мера се потпираат на американската воена моќ. САД и понатаму се водечка дестинација за странските студенти.

Ова не е крај на еден поредок – ова е фаза во која секој почнува да си подготвува резервен план, без да го соопшти тоа на глас. Во Германија, Италија и Шпанија расте јавниот притисок златните резерви да се вратат од Соединетите Американски Држави. Тоа ќе биде најјасниот показател што следува.

Балканот ја познава оваа сцена напамет – моментот кога сè уште сите се смешкаат на исти фотографии, а книговодството веќе кажува нешто друго. Прашањето не е дали сојузот ќе се распадне. Прашањето е што прават малите држави во годините додека големите тивко си ги преместуваат парите.