Цела недела Гостиварци чекаат во редици за флаширана вода, на јулски температури. Околу 4.000 луѓе се разболеле откако водата од градскиот водовод се покажа како извор на епидемија. Министерот за здравство Сашо Клековски вели дека кризата влегува во смирувачка фаза – но водата сè уште не смее да се користи ниту како техничка.

Бројките се подобри, животот не е

Според последните податоци, бројот на новопријавени случаи е преполовен – 80 во текот на еден ден, што е двојно помалку од претходно. Во гостиварската болница вчера имале 65 пациенти со стомачни тегоби, сите добиле симптоматска терапија. Вкупниот број заболени од почетокот на кризата е околу 4.000.

Причината зошто рестрикцијата останува е конкретна и мала: недоволно ниво на резидуален хлор. „За водата да биде безбедна до одреден степен се гледа колку хлор има во водата, а тоа уште го нема постигнато посакуваното ниво“, изјави Клековски. Дури кога редовните анализи на повеќе мерни места ќе потврдат задоволително хлорирање, ќе се издаде дозвола за техничка употреба. Не за пиење – за техничка употреба.

Во меѓувреме, секојдневието во градот се распадна на делови. Луѓе на 70 години чекаат по еден час и половина на пунктовите за флаширана вода. Угостителите работат со купена вода и велат дека прометот им е преполовен. „Преполовен ни е прометот и фреквенцијата на муштерии“, изјавија дел од нив. Летото е сезоната во која заработуваат за целата година.

Лешок: не е тајна, само не е решено

Додека Гостивар чека хлор, се отвори втор фронт. Претседателот на СДСМ Венко Филипче, повикувајќи се на извештај од свиркачи, изјави дека водата во Специјализираната болница за белодробни заболувања и туберкулоза во Лешок била загадена – примерок од чешма во болницата покажал 51 колиформна бактерија на 100 милилитри вода, со наод дека не соодветствува на квалитетот на вода за пиење. Тој побара итен вонреден надзор на сите водоснабдувачки системи во државата.

Одговорот на министерот е она што ја прави оваа приказна потешка од една епидемија. Клековски рече дека тоа не е никаква тајна, бидејќи состојбата трае повеќе од една деценија, и дека болницата со години користи диспанзери за вода за пиење, додека месното население е запознаено со ситуацијата. Додаде и дека Министерството за здравство меѓу 2017 и 2022 година можело да ги види редовните наоди што стигале до нив, дека и тогаш водата била неисправна.

Значи, десет години болница во која се лекуваат луѓе со белодробни заболувања има вода што не е за пиење, тоа е документирано во редовни наоди, и решението беше – диспанзери. Формулацијата „не е тајна“ е точна. Токму затоа е и најлошиот можен одговор. Проблемот не бил скриен, бил прифатен.

Проблемот е поголем од еден град

Клековски отиде и понатаму: во поголем дел од рурална Македонија локалните водоводи се бактериолошки неисправни, особено во летните месеци, поради ниски водостои и зголемена потрошувачка кога луѓето што живеат надвор се враќаат дома. Тој потсети дека според законите, следењето и одговорноста за квалитетот на водата за пиење е во директна надлежност на локалните јавни комунални претпријатија формирани од општините.

Тука е и целата поента. Одговорноста е распределена толку прецизно што станува ничија. Општините формираат претпријатија, претпријатијата управуваат со водоводи, месни заедници управуваат со руралните системи, Министерството ги гледа наодите. Секој има дел, никој нема сè. И така десет години подоцна во Лешок се чекаат две проби за да се види дали водата од водовод конечно ќе биде за пиење.

Во Гостивар очекувањата беа до крајот на неделава да има технички исправна вода, а до крајот на следната недела и вода за пиење. Засега забраната останува на сила, среде лето.