Собранието вечерва ги усвои двата закони за задолжување кај Меѓународната банка за обнова и развој – Светската банка, обата по скратена постапка. Резултатот е една рамка помалку и една рамка повеќе: се затвора постојната заемска рамка од 20 милиони евра, се отвора нова од 25 милиони.

Заменик-министерот за финансии Николче Јанкуловски ја објасни конструкцијата. Од новите 25 милиони евра, 23 милиони се обезбедуваат преку инструментот „Програма за резултати“ – средствата се повлекуваат само при исполнување на однапред утврдени мерливи и проверливи резултати. Дополнителни два милиона се наменети за техничка помош. Рокот за отплата е 12 години, грејс-периодот три години, а каматната стапка е шестмесечен ЕУРИБОР.

Бројката што не е во насловот

Постои втора бројка во оваа приказна и таа е поголема од сите останати. Со измените, Македонија се откажува од 19,2 милиони евра неискористени средства од стариот заем и го затвора кредитот до 30 септември 2026 година, наместо до 31 декември 2027.

Од целата стара рамка досега се искористени 800.000 евра. Осумстотини илјади од дваесет милиони. Проектот беше наменет за градење ефективни, транспарентни и отчетни институции за управување со јавните финансии.

Во образложението пишува дека откажувањето од неискористениот дел ќе овозможи „контролирано затворање на постојната заемска рамка и усогласување на финансиската и имплементациската структура“ со новата програма. Светската банка нема да бара надомест за откажаниот дел, па затворањето не создава дополнителни обврски.

Опозицијата бара сметка

Пратеникот Фатмир Битиќи од СДСМ критикуваше дека се земаат 25 проценти повеќе средства без системски измени, како и дека процедурите се менуваат од стандардите на Светската банка кон Законот за јавни набавки.

Таа втора забелешка вреди да се задржи. Стандардите на Светската банка за набавки постојат токму затоа што се построги од многу национални. Преминот на домашниот закон е технички легитимен – и истовремено е точката на која меѓународниот надзор ослабува.

Пари за отчетност што останаа непотрошени

Тука е иронијата што ниту една страна не ја спомна. Заемот од кој се откажуваме беше наменет за градење транспарентни и отчетни институции за јавните финансии. Од дваесет милиони евра за таа цел се искористени четири проценти.

Сега земаме нови 25 милиони за подобрување на јавните расходи, отчетноста и даночната администрација – овој пат врзани за мерливи резултати. Тоа е подобра конструкција, но конструкцијата не беше проблемот. Проблемот е што никој не најде начин да ги потроши парите наменети за отчетност, а рокот беше протегнат сè до крајот на 2027 година.

Мерливите резултати ќе покажат дали тоа се менува. Ако и новата рамка се затвори со искористеност како старата, ЕУРИБОР ќе биде најмалата ставка на сметката.