Горните кујнски елементи со децении беа мерка за тоа колку е „опремена” една кујна. Колку повеќе врати над работната површина, толку посериозно изгледаше сè. Тој период очигледно завршува – и тоа не поради мода, туку поради нешто попрактично: луѓето почнаа да живеат во кујната, а не само да готват во неа.

Олга Ројг, дизајнерка на ентериери и основачка на студиото ATIC17, го објаснува проблемот без заобиколување: „Горните шкафови остануваат корисни, но кога го зафаќаат целиот фронт, можат да создадат премногу тежок впечаток, премногу опремена кујна.” Разликата е суштинска – не станува збор за тоа дека шкафовите се лоши, туку за тоа што прави ѕидот кога од под до горе е затворен.

Она што го добиваш кога ќе го ослободиш горниот дел е простор што повторно се гледа. „Дозволува да се ослободи горниот дел, да дише ѕидот и да се изгради многу полесен фронт”, вели дизајнерката. Кога дел од шкафовите се заменети со полици, ѕидот повторно добива присуство – се гледа повеќе облога, повеќе длабочина и повеќе светлина.

Полица не е замена за шкаф

Тука доаѓа најважното предупредување, и тоа доаѓа од самата дизајнерка: „Не би ги замислила полиците како директни замени за горните шкафови. Немаат ист капацитет ниту заштита. Ги разбирам повеќе како алатка за балансирање на функционалноста и визуелната леснотија.” Значи, ако сето она што стои во горните шкафови мора да замине некаде, полиците нема да го решат тоа. Идеалната ситуација, вели таа, е кујна каде главното складирање е веќе решено на друго место – остава, висок елемент во колона или соседна просторија.

Вториот трошок е поневидлив: „Кога ги вадиме горните мебели, многупати се губи можноста за поставување светло под мебелот.” Работната површина што остана без осветлување е чекор наназад, колку и убаво да изгледа ѕидот. Решението е ЛЕД-лента или линеарно светло вградено во самата полица, или ѕидни апликации со подвижни краци над неа.

Каде смее да стои полица

Местото не е слободен избор. Правилото е едноставно и сите го знаат откако еднаш ќе го прочитаат: подалеку од зоната на готвење. Над плоча, полицата собира маснотија што не се брише лесно, а сè што стои на неа мора да се мие почесто отколку што некој има волја. Над мијалникот или над зоната за подготовка нема тој проблем. Ројг го формулира и однатре: „Да се чува во затворените решенија за складирање сè она што лесно собира маснотија или прав.”

Кога полицата има доволно должина, добива и композициска улога. „Добро замислена долга полица може да ја придружува должината на работната површина, да ја зајакне хоризонталноста и да му даде континуитет на дизајнот.” Тоа е разликата помеѓу полица закачена на ѕид и полица што изгледа како дел од кујната. Кај изведените варијанти од гипс-картон, полицата се гради заедно со ѕидот и се облекува со истиот камен или порцелан како работната површина – тогаш веќе не е додаток, туку елемент.

Материјалите остануваат отворено прашање, но списокот е краток: лакиран метал во боја, инокс, дрво и ламинат. Металните и инокс-полиците се потенки и подобри таму каде треба помалку присуство; дрвените го омекнуваат просторот. Постојат и решенија што воопшто не се полици на ѕид – етажер потпрен на работната површина, или подна полица што работи како мала остава.

Има еден дел од оваа приказна што рекламите нема да го кажат. Отворената полица бара да ти биде уредно, и тоа секој ден. Затворениот шкаф ти простува – ги крие и тегличките без етикети и садовите што не одат со ништо. Полицата не простува ништо. Затоа изборот меѓу двете не е естетски, туку многу попрактичен: колку сакаш кујната да ти изгледа и колку време имаш секој ден да ја одржуваш таква.

Она што навистина стои зад трендот е промена во тоа што кујната воопшто е. Кога беше засебна просторија со врата, немаше значење како изгледа ѕидот. Откако стана продолжение на дневната соба и место каде луѓето седат, разговараат и минуваат повеќе часови отколку што им треба за готвење, ѕидот одеднаш почна да се гледа од секаде. Отворените полици не се победа на естетиката над функцијата – тие се последица од тоа што кујната престана да биде само работна просторија.