Просечната каматна стапка на вкупните кредити во јуни изнесувала 4,67 отсто – пад од 0,02 процентни поени во однос на мај и 0,36 процентни поени во однос на јуни лани. Насловот пишува дека кредитите поевтинуваат. Тоа е точно. Но во податоците на Народната банка има еден детал што го комплицира тој наслов.

Постојните кредити поевтинуваат. Новите – не.

Кај домаќинствата, просечната камата на вкупните кредити во јуни изнесувала 5,02 отсто, што е 0,42 процентни поени помалку од лани. Но кај новоодобрените кредити за граѓаните стапката достигнала 4,71 отсто – раст од 0,07 процентни поени за еден месец. Истото важи и кај компаниите: вкупните корпоративни кредити паднале на 4,31 отсто, а новите се качиле на 4,25 отсто, за 0,03 поени месечно. Причината, според податоците, е поскапувањето на кредитите во странска валута.

Значи, ако веќе имате кредит, месечната рата полека се лади. Ако одите да земете нов – од овој месец платите нешто повеќе отколку минатиот. Тоа е разлика што ретко влегува во насловите, а токму таа ја одредува одлуката на човекот што сега размислува дали да купи стан.

Депозитите: банките конечно се тепаат за вашите пари

Просечната каматна стапка на вкупните депозити останала практично непроменета – 2,17 отсто. Но кај новопримените депозити сликата е поинаква: 2,54 отсто на ниво на целиот пазар, а кај домаќинствата дури 2,74 отсто – раст од 0,21 процентни поени за еден месец и 0,41 поени за една година. Кај компаниите растот е уште поостар: новите корпоративни депозити носат 2,20 отсто, што е скок од 0,49 процентни поени за еден месец.

Тој раст најмногу произлегува од повисоките камати на денарските депозити без валутна клаузула. Со други зборови, банките сакаат домашно штедење во денари и се подготвени да платат за него. Кога банка ви нуди повеќе за парите што ги внесувате, тоа обично не е дарежливост – тоа е знак дека им треба ликвидност.

Што со ова да прави обичен човек

Најпрво, разликата помеѓу 2,17 отсто на постојниот депозит и 2,74 отсто на новиот не е ситница. За постар депозит што само стои и се обновува автоматски, вредно е барем да се провери дали банката ви ја дава тековната стапка или онаа од пред две години.

Второ, ако размислувате за нов кредит – обрнете внимание на валутата. Податоците на Народната банка јасно покажуваат каде е поскапувањето: кај кредитите во странска валута, и кај граѓаните и кај компаниите.

Од Народната банка оценуваат дека движењата се резултат на промените кај различните видови кредити и депозити и на условите на финансискиот пазар. Формулација што не кажува многу. Податоците, за разлика од неа, кажуваат сосема доволно: цената на старите долгови паѓа, цената на новите расте, а конкуренцијата за вашето штедење тукушто почна.