Обвинет за злоупотреби со јавни набавки вредни 1,7 милиони евра ја премина државната граница на 29 јули и никој не го запре. Не затоа што системот затајил случајно, туку затоа што системот претходно, преку сопствените институции, му го врати пасошот. Сега премиерот вели дека тоа „нема така да заврши“ и најавува истрага – но не сака да каже за кого.

Христијан Мицкоски за време на посета на Битола изјави дека во целиот процес околу враќањето на патната исправа на бизнисменот Борче Марковски има „груба манипулација од еден локален јавен обвинител во Вишото јавно обвинителство“ и дека тој обвинител е „соучесник во овој процес“. Соучесник. Тоа е тежок збор во устата на премиер, изговорен за некој што ниту е обвинет, ниту е именуван.

„Ако сакав да кажам име и презиме, ќе кажев име и презиме, не би сакал да шпекулирам со имиња и презимиња“, рече Мицкоски. Тука е сржта на проблемот: ако имаш доволно за да го наречеш некого соучесник во кривичен процес, тогаш имаш доволно и за пријава. Ако немаш, тогаш немаш ни за таквата квалификација пред камери.

Хронологијата што ја објаснува целата приказна

Марковски беше уапсен во октомври 2025 година, а од притвор излезе во јануари 2026 со гаранција во имот вредна 303.879.265 денари – околу 4,9 милиони евра. На 15 јуни оваа година надлежниот јавен обвинител од Основното јавно обвинителство во Струга дал негативно мислење за барањето на одбраната пасошот да му биде вратен. Одбраната поднела ново барање. Обвинителот тогаш го реферирал предметот кај Вишото јавно обвинителство во Битола, а оттаму дошол заклучок со кој понискиот обвинител бил задолжен да поднесе позитивно мислење.

Аргументацијата на Вишото обвинителство, како што самото ја објасни: гаранцијата ги исклучува околностите за опасност од бегство, а обвинетиот има фирма во Србија чие работење било сериозно доведено во прашање, па требало итно да отпатува и да потпише документација. Основниот суд во Струга го прифатил тоа. Претседателот на судот, судијата Вулнет Винца, објасни дека законски не може да се земе и гаранција во имот и да се одземе пасошот – или едното или другото.

На 29 јули Марковски отпатувал преку Табановце. Бил задржан на полициска проверка, но пуштен – бидејќи во системот немало ниту една активна мерка што го спречува да ја напушти државата. Значи, сѐ било по закон. Тоа е најнепријатниот дел од приказната.

Кој всушност одговара?

Обвинителството потоа излезе со реакција и потврди дека сите аспекти на одлуката ќе бидат испитани. Премиерот вели дека Основното обвинителство има поинаков извештај од оној приложен како записник од Вишото. Ако е точно дека постојат два различни записника за иста работа, тоа не е мала процедурална разлика – тоа е прашање што бара одговор со име, а не со ветување дека одговорот „допрва ќе следи“.

Адвокатот на Марковски, Марјан Николоски, тврди дека неговиот клиент не побегнал, туку е на работен состанок и се враќа на 1 август. Судењето е закажано за 2 септември во Основниот суд во Струга. Предметот се однесува на злоупотреби при тендери за дислокација на погонските станици од рудникот „Осломеј“ кон рудниците во Битола. Обвинети се осум физички лица и фирмата „Марковски компани“ како правно лице.

Дотогаш останува прашањето кое ниту еден од учесниците не го одговори: ако системот работел точно онака како што е напишан во законот, тогаш кого точно ќе го гони истрагата – човекот што ја применил постапката, или постапката што дозволува обвинет со гаранција од близу пет милиони евра да го премине Табановце ден по судска одлука?