Целата територија на Македонија денес е во портокалова предупредувачка фаза. Дневните температури се движат од 31 до 38 степени, а во Повардарието и во југоисточните предели не е исклучено да достигнат и околу 40. Од среда се очекува дополнително зголемување, со надминување на 40 степени на одделни места, а прогнозата важи до крајот на следната недела.

Институтот за јавно здравје објави препораки. Тие препораки се долги, детални и очигледни – и токму затоа најголемиот дел од луѓето нема да ги прочитаат до крај. Затоа еве го она што навистина одлучува дали ќе ви биде лошо или не.

Правилата што не се преговараат

Никакво директно изложување на сонце и никакви активности на отворено од 11 до 17 часот. Светла и лесна облека, заштитни очила, светла капа. Внесувајте вода без да чекате да ожеднеете – жедта доаѓа откако телото веќе е во дефицит. Избегнувајте алкохол, кофеин и многу студени пијалаци. Затворајте ги прозорците и ролетните преку ден, а отворајте ги навечер кога температурата е пониска.

Кај ранливите групи – лица над 60 години, бремени жени, деца, социјално ранливите, работниците на отворено и луѓето со хронични заболувања – овие препораки не се совет, туку услов. Тие треба и да ја земаат својата редовна терапија и да го консултираат матичниот лекар за секоја промена во состојбата.

Земјоделската работа е местото каде оваа приказна станува смртоносна

Матичната докторка Лилија Чолакова Дервишова го кажува тоа без замотување: „На волку високи температури движење и физичка активност само во утринските часови, на најсилно сонце да не се изложуваат, никако физичка и земјоделска работа затоа што во највисоките температури може да се случи да прсне крвен сад, така имавме лошо искуство во претходниот топол бран каде што секој ден луѓе кои работат земјоделие имавме со мозочни удари“.

Секој ден. Мозочни удари. Кај луѓе што работат земјоделие. Тоа не е прогноза, тоа е она што веќе се случило во претходниот топлотен бран – и тоа е точката во која препораката „избегнувајте физичка активност“ престанува да биде општо место и станува најконкретниот совет во целиот текст.

Кога да викате 194 или 112

Ако се јави зашеметеност, слабост, вознемиреност, интензивна жед или главоболка – веднаш во постудено место, измерете телесна температура, консумирајте вода или негазиран минерален пијалак. При болни мускулни грчеви во нозете, рацете или стомакот – одмор на студено и течност со електролити. Ако грчевите траат подолго од еден час, потребна е лекарска помош.

Ако некој има топла и сува кожа, грчеви или е во бессознание – веднаш повикајте 194 или 112. Додека чекате: префрлете го на студено место, хоризонтално, со подигнати нозе над 20 сантиметри, отстранете ја облеката, ставете студени облоги на вратот, пазувите и слабините, прскајте ја кожата со вода. Не давајте терапија. Ако лицето е во бессознание, поставете го во бочна положба.

И храната е дел од истата приказна

Од Агенцијата за храна препорачуваат храната да се купува од проверени места, а разладените и замрзнатите производи да се земаат на крајот од пазарењето. Лесно расиплива храна – месо, млеко, јајца – да не се остава долго во автомобил. Разладената храна се чува под 5 степени, а термички обработената над 60. Во рестораните за брза храна советот е да се избегнуваат кечап, мајонез, сосови и крем салати.

Топлотниот бран не е локална приказна. Ова лето во Франција се регистрирани над 2.000 смртни случаи поврзани со горештините, а во Белгија 1.200 – за 39 отсто повеќе од вообичаеното. Тоа се земји со подобри системи, поладна клима и повеќе клима-уреди од нас.

Ако таму бројките изгледаат така, вреди уште еднаш да се прочита реченицата за 11 до 17 часот – и да се сфати како рок, а не како препорака.