Полска има 14 постсоветски ловци МиГ-29. Украина има технологија за дронови што целиот свет сака да ја има. Договорот се сам пишува: авиони за дронови. Двете страни рекле „да”. И потоа речиси една година тој договор виси во воздух, затоа што ниту едната страна не сака да го направи првиот чекор.

Сега во приказната влезе Бугарија – и сè се промени.

Штом Софија изрази желба да ги купи полските МиГ-ови, Киев одеднаш повторно се заинтересира. Полскиот вицепремиер и министер за одбрана Владислав Косињак-Камиш го кажа тоа без многу дипломатски обвивки: „Добивме докази дека оваа технологија е прилично добра. Сега кога изгледа дека и други земји се подготвени да ја купат, Украина повторно покажа интерес.”

Ајде да ја преведеме таа реченица

Значи: додека Полска беше единствениот купувач, Украина имала време да размислува, да се двоуми и да ги оценува авионите како технички неисправни. Украинските делегации во последните месеци неколкупати доаѓале во Полска да ги прегледаат МиГ-овите и на крајот изјавиле дека се во лоша техничка состојба – и дека Киев може да ги прифати само ако Полска ги надгради на свој трошок.

Штом се појави втор заинтересиран купувач, истите тие авиони одеднаш станаа поинтересни. Косињак-Камиш вели дека преговорите сега се „во понапредна фаза од пред еден месец”, но дека нема сигурност дека договорот ќе се склучи. Украинците испратиле писмо со кое го потврдуваат својот континуиран интерес.

Писмо. Во трета година од војна, помеѓу две сојузнички држави, преговорите за размена на воена опрема се движат со брзина на писмо.

Полска повеќе не субвенционира

Тоа што овде е навистина ново не е бројот на авионите. Тоа е тонот. Полскиот министер отворено кажа дека актуелната влада има поинаков пристап од претходната: „За разлика од претходната влада, ние не им велиме едноставно: „Ќе ве субвенционираме”, туку очекуваме да покажат солидарност.”

Пред тоа, во почетокот на јули, истиот министер соопшти дека Украина не го почитува договорот околу технологијата на беспилотни летала. „Постои јасен предлог: МиГ-ови за дронови. Украинците рекоа „да”, но потоа почнаа да се сомневаат” – изјави тој, додавајќи дека Киев веќе почнал соработка со свои блискоисточни партнери во истата област.

Тоа е клучот на целата работа. Украинската дрон-технологија е изградена во услови во кои ниту една западна армија не ја тестирала својата – вистинска војна, вистински противник, секојдневни загуби. Тоа знаење има цена, и Киев тоа го знае. Затоа не брза да го подели за 14 стари авиони што и онака треба да ги ремонтира некој друг.

Сојузништвото како трговија

Ова е моментот кога воената помош престанува да биде солидарност и станува договор со две страни што ценкаат. Полска не сака повеќе да дава без да добие. Украина не сака да го дава најдоброто што го има под цена. А Бугарија, влегувајќи во играта, ненамерно го отклучи она што месеци стоело заглавено.

Ова е добра лекција за секоја мала земја што седи на маса со поголеми: цената на нешто што го имаш не се одредува со тоа колку ти вреди тебе, туку колку страни го сакаат. Штом се појави втор заинтересиран, разговорот се менува. Бугарија ништо не потпиша, а веќе го помести преговарачкиот терен.