Дебатата за тоа дали планетата се затоплува одамна заврши. Новото истражување одговара на посериозното прашање – дали се затоплува побрзо од порано. Одговорот е да, и тоа со статистичка сигурност над 98 отсто.

Студијата, објавена во списанието Geophysical Research Letters, покажала дека меѓу 2015 и 2025 година Земјата се затоплувала со стапка од 0,35 степени Целзиусови по деценија. За споредба, просекот од 1970 до 2015 година изнесувал околу 0,2 степени по деценија. Тоа е забрзување од околу три четвртини – во рок од една генерација.

Она што ја прави оваа бројка потешка за отфрлање е методот. Истражувачите анализирале пет глобални температурни бази на податоци и намерно ги исклучиле природните варијации – циклусите на Ел Нињо, сончевата активност и вулканските ерупции. „Од набљудувачките податоци ги отстрануваме познатите природни влијанија за да го намалиме шумот. Тоа го прави појасен основниот долгорочен сигнал на затоплување”, објаснил Грант Фостер, статистичар во пензија и коавтор на студијата.

Границата од 1,5 степени

Другиот коавтор, Штефан Рамсторф, го кажува заклучокот без ублажување: „Ако стапките на затоплување од последната деценија продолжат, границата од 1,5 степени од Парискиот договор ќе биде трајно надмината пред 2030 година.”

Пред 2030 година. Не пред крајот на векот, не во некоја апстрактна иднина за која ќе одлучуваат нечии внуци – туку во рок од четири години. Рамсторф додава дека колку понатаму ќе се затоплува планетата зависи од тоа колку брзо глобалните емисии на јаглерод диоксид од фосилни горива ќе стигнат до нула.

Зошто ова е прв пат

Забрзувањето досега се насетуваше, но не беше потврдено со статистичка значајност. Ова е првиот пат научниците да можат да кажат дека растот на температурата не е само висок, туку и се стрмнува – и тоа да го докажат.

Балканот веќе го чувствува тоа лето по лето, во топлотни бранови кои престанаа да бидат вест бидејќи станаа распоред. Разликата меѓу 0,2 и 0,35 степени по деценија звучи мала на хартија. Во пракса, таа ја одредува разликата меѓу лето со неколку жешки дена и лето со црвени предупредувања како стандард.