Педесет и две години нуклеарката Козлодуј работи покрај Дунав без ниту еден ден прекин поради временски услови. Оваа недела тоа заврши. Не поради дефект, не поради инцидент, не поради санкција – туку затоа што реката едноставно нема доволно вода.

Бугарското министерство за енергетика соопшти превентивно намалување од околу 120 мегавати на 21 август кај петтиот реакторски блок, чиј капацитет надминува 1.000 мегавати. Прогнозите велат дека нивото на водата во бугарскиот дел од Дунав ќе продолжи да паѓа.

Механиката е поедноставна отколку што звучи. Дунавската вода не ги лади реакторите – таа ја лади парата во кондензаторите, во ненуклеарниот дел од постројката. Пумпната станица, тврди министерството, го обезбедува потребниот доток дури и при ниско ниво. Но кога системот е проектиран за река што секогаш била таму, а реката повеќе не е таму во истата количина, „доволно” станува пресметка, не гаранција.

Козлодуј не е сам, и тоа е вистинската вест

Унгарската нуклеарка Пакш го намали производството до критично ниво по рекордно ниските нивоа на Дунав. Романија го исклучи првиот блок на Черна Вода кон крајот на јули и прогласи состојба на висока приправност во целиот енергетски сектор за август. Три земји, една река, и трите ја имаат истата пресметка на маса.

Кризна работна група во Бугарија е формирана уште на почетокот на јуни, откако прогнозите за суша низ Западна и Централна Европа станаа непријатни за читање. Значи не станува збор за изненадување – станува збор за нешто што се гледаше со месеци и што сепак стигна.

Ова е дел од регионалниот електроенергетски систем на кој се потпира и Балканот. Кога три нуклеарки на иста река истовремено намалуваат, тоа не е локална бугарска вест – тоа е прашање за секој што увезува струја во август.

А клучното прашање не е колку мегавати се изгубени овој месец. Прашањето е дали некој ги преработува проектите што претпоставуваат река со постојано ниво. Затоа што реката веќе го даде својот одговор, и тој одговор нема да биде подобар следното лето.