Кога институциите молчат доволно долго, граѓаните почнуваат да импровизираат. Во Лагадин тоа изгледаше вака: луѓе на сап-даски влегоа во Охридското Езеро и физички ги пренасочија чамците, глисерите и скутерите кон растојанието што законот веќе го пропишува.

Акцијата ја организираше здружението „Стар Лагадин“, со поддршка од „Зелена народна гарда“. Причината што ја наведоа е едноставна и позната: недоволна реакција од надлежните институции. Протестот потоа продолжи на копно, со транспаренти на англиски – „UNESCO, we have a problem“ – и на македонски: „Бетонот – смрт за туризмот“ и „Урбанизација без канализација“.

Член 13, кој постои и без нив

На еден од транспарентите пишуваше конкретна законска одредба – Законот за внатрешна пловидба, член 13. Пловилата се должни да држат соодветно растојание од обележаните капалишта и плажи. Тоа не е барање, тоа е важечка обврска. Организаторите поставија прашање што сами си одговорија со присуството на водата: „Мора ли да се случи трагедија за институциите да ги применат законите? Во езерото? На патот?“

Значи имаме закон што важи, надлежен орган што треба да го спроведува, и граѓани што со сопствени тела го спроведуваат наместо него. Прашањето не е дали протестот е необичен. Прашањето е кој орган не си ја заврши работата за да стигнеме до тука.

Хотелот на самиот брег

Вториот дел од барањата се однесува на спорниот хотел што се гради директно на крајбрежјето. Со пораки како „Антикорупциска истрага за хотелот во Лагадин!“ и „Хотел Лагадин – урбан криминал“, граѓаните побараа Државната комисија за спречување корупција и Обвинителството да ја испитаат целата постапка на издавање дозволи.

Барањата на здружението се долг список, но сите се од ист вид: спроведување на постојниот закон за внатрешна пловидба со казни за прекршителите, јасно обележување на пловните патеки, пешачки премини и сообраќајни знаци за брзина низ населените крајбрежни делови, итно донесување просторен план за крајбрежјето, и отстранување на сите нелегални објекти во заштитената зона под УНЕСКО.

Ниту едно од тие барања не е револуционерно. Секое од нив опишува работа што некој веќе е платен да ја врши. Тоа е и целата поента.

Охридското Езеро е под заштита на УНЕСКО, и токму тој статус е причината зошто препораките се одолжуваат со години наместо да се спроведат. Здружението предупредува дека одложувањето на заштитните мерки ја влошува состојбата. Прашањето што виси е дали е потребно да го изгубиме статусот за да се сфати што значел.