Епиктет бил роб. Тоа е податокот што обично се прескокнува кога се цитира неговата реченица дека никој не е слободен ако не е господар на самиот себе – а токму тој податок ѝ дава тежина, затоа што не ја кажал човек што избирал сè.

Психолошката Виолета Аседо Херера, авторка на книгата „Семејството во кое живееме“, вели дека современото читање на таа реченица не е за отфрлање на другите. „Да си господар на себе има повеќе врска со тоа да можеш да одлучиш како сакаш да живееш и да постапуваш, без однесувањето постојано да ти биде водено од она што другите го очекуваат“, објаснува таа.

Разликата е суптилна и затоа е важна. Автономијата не значи дека мислењето на другите не те интересира. Значи дека одлуката, кога ќе се донесе, ти изгледа како твоја.

Тестот што го предлага е една реченица и трае три секунди: „Ако никој не можеше да коментира за мојата одлука, дали би избрала исто?“ Ако одговорот е не, тогаш изборот не бил твој – бил договор со публика што дури и не била во собата.

Автентичноста, вели таа, исто така не е она што се продава под тој збор. „Да бидеш автентичен има повеќе врска со извесна кохерентност меѓу тоа што го мислиме, што го цениме и како постапуваме.“ Не е поза, туку совпаѓање – и се проверува само по дела.

Општествените мрежи оваа сметка ја отежнуваат, затоа што ја прават бројчана. Одобрувањето на другите отсекогаш постоело, но никогаш не било видливо во форма на бројка што расте или стои. Кога надворешната потврда добива метрика, автономијата станува работа што бара свесен напор.

Уште еден корисен податок: автономијата не е една. Може да бидеш целосно самостоен на работа, а во врска да функционираш според очекувања што никогаш не си ги избрал. Затоа Аседо Херера советува проверката да се прави по контекст, не глобално.

И конечно, за жалењето. Најголемиот дел од она што го нарекуваме кајање, вели таа, всушност е разочарување на некој друг што сме го носеле како свое. Прашањето со кое се завршува е кратко: колку од тоа што го правам навистина сум го избрал јас?