Нашиот пожар гори во Косово, а наш хеликоптер гаси на нивна страна

Огнот што тргна од грачанскиот атар во Ѓорче Петров веќе не е наш проблем во административна смисла – тој гори на територија на Косово, а по барање на Приштина Македонија испрати хеликоптер на МВР за пожарите кај Хани и Елезит. Наша машина гаси на нивна страна додека нашиот пожар оди кон нивниот терен. Тоа е регионална соработка што функционира без ниту едно соопштение за пријателство, и Балканот ретко го добива тој кадар.

Бројката под тоа е потешка: 31 пожар на отворен простор за едно деноноќие. Меѓу нив не се само шуми. Гореа депонии – Кратово, Визбегово зад хотел, охридската Буково, потегот меѓу Моноспитово и Бориево. Депонија што гори не е природна непогода. Тоа е отпад фрлен каде што не смее, запален на место што не е обезбедено, а секоја таква интервенција троши екипа што во истиот час можела да биде на шумски пожар. Апелот „не палете оган на отворено“ се повторува секое лето со ист текст. Прашањето што не се поставува е колку од тие диви депонии биле пријавени и евидентирани пред да се запалат.

Прво место во Европа за болест што ја пренесува комарец

Според последниот неделен извештај на Европскиот центар за превенција и контрола на болести, Македонија има најголем број заразени и починати од западнонилска треска на милион жители во Европа. Не меѓу првите – прв. Србија пријавила 18 случаи, Хрватска седум, ние 56. За споредба со сопственото минато: од 2011 до крајот на 2025 година кај нас беа потврдени вкупно 54 случаи. Осум месеци од оваа година ги надминаа претходните петнаесет.

Починатите се седум. Педесет и четири од заболените се жители на Скопје, со тежиште во Кисела Вода и Гази Баба. Значи знаеме и кој боледува и каде – тоа е повеќе информација отколку што вообичаено е достапна додека сезоната сè уште трае. Препораките упатени до граѓаните се точни и се однесуваат на сопствениот двор: празни садови, саксии, стари гуми, олуци. Она што не е во ничиј двор – каналите, јавните површини, дивите депонии со стоечка вода – таму мерката се вика третман против комарци, и таа не е ставка во ниту еден совет упатен до граѓанинот.

Пет години извештаи што никој не ги отворил

Обвинителството за организиран криминал стави на хартија бројка од 138.877.419 денари, односно 2,26 милиони евра противправно стекната имотна корист во случајот со лажните извештаи за наплатени надоместоци при регистрација на возила. Механизмот е едноставен до болка: возачот плаќа на шалтер, парите се навистина наплатени, но извештајот што оди до институциите кажува друга бројка.

Обвинителството ја разложи штетата по адреса. Јавното претпријатие за државни патишта – 48,4 милиони денари. Буџетот и комуналната такса на општините – 83,3 милиони. Министерството за животна средина – 5,5 милиони. Црвениот крст – милион и пол денари изведени од организација што со тие пари прави обуки за прва помош. Меѓу осомничените е и помошник-директорката за финансии во ЈПДП, чија работа била токму да ги проверува доставените извештаи. Тоа е разликата помеѓу пропуст и систем: ако извештаите не се отворани пет години, прашањето не е само кој ги фалсификувал, туку колку други станици испраќаат извештаи што никој не ги чита.

Одбраната на Водно беше топоним, не геолошки наод

На јавната презентација на нацрт-ДУП за локацијата Барутана на падините на Водно, поранешната претседателка на ДКСК Билјана Ивановска им подаде празни листови хартија на претставниците од урбанизам и побара да потпишат изјава дека планот е безбеден по животот на граѓаните. Планот предвидува околу 25 објекти на 29.000 квадрати, а според критичарите за тоа треба да се исечат 9.000 квадрати шума на ерозивен терен.

Општината има свој аргумент и тој не е безначаен – површината за градба е намалена од претходните 43.000 квадрати. Но „помалку бетон од план што веќе паднал на суд“ не е исто со „безбедно“. Аргументот за стабилноста на теренот, изнесен од претседателката на Советот, беше дека самото име кажува – таму некогаш имало барутана. Дека на некое место чувале барут не е геолошки наод. Постапка за ДУП на ерозивно подрачје бара мислење од Државниот завод за геолошки истражувања. Јавниот увид трае до 14 септември.

Четири дена молк во Битола, па демант наместо објаснување

Снимка од Широк Сокак ја обиколи државата за еден ден. МВР одговори по четири дена, и тоа со демант: починатото лице пронајдено во дворот на Клиничката болница не е човекот што на снимката влече друго лице. Добро. А што се случувало во часовите помеѓу прегледот во болницата и наоѓањето на телото – тоа остана празно.

Демант е лесна работа, бара споредба на две лица. Објаснувањето – кој е човекот на снимката, зошто, дали има кривично дело – бара работа. Кога институцијата остава празнина, некој друг ја пополнува, и четири дена социјалните мрежи го пишуваа сценариото.

Економијата: два точни збира што не се среќаваат

Расправата за јавниот долг заврши со 350 милиони што ги нема на едното место – двете страни цитираат точни бројки од различни опфати. Во 2027 државата враќа речиси 1,5 милијарди евра, плус 1,1 милијарда државни записи, и каматата на новата еврообврзница ќе каже повеќе од секое соопштение.

Државниот завод во меѓувреме објави дека извезуваме храна за 331 милион евра, а увезуваме за 656. Земја со Пелагонија и Тиквеш плаќа двојно за туѓа трпеза, а истиот извештај покажува раст на извозот од 13,9 или 8,4 отсто, зависно во која валута го читате. Едно што конечно оди во друга насока: по години во кои 85 отсто од единствената гасна врата беше закупена од Газпром, потпишан е влез во вертикалниот гасен коридор со рок 2027.

Колку чини да стигнеш на работа

Месечен билет Тетово – Скопје сега чини 6.500 денари, што е четвртина од плата од 26.000, а од Штип и Струмица месечен билет нема воопшто. Петицијата не бара пониски цени – бара некој да каже врз основа на што се пресметани. Истата логика оди и низ другите денешни вести: Прилеп вели дека 49 отсто од граѓаните селектираат отпад дома, бројка вредна за пофалба, но никој друг во земјава не ја мери примарната селекција, па нема со што да се спореди.

Има и мерки што работат. Секое осмо барање за ин-витро е за обид што досега државата не го покриваше – 1.883 барања за една година, 97,3 милиони денари реализирани, 237 семејства го искористија правото веднаш. Тоа е повеќе демографска политика од која било говорница. А во Ќерамидница багерите конечно влегоа за мостот што со години стоеше завршен без пат до кој води.

Регионот: погреб со државни почести и фронт што молчи

Србија го погребува Ратко Младиќ со државен авион, знаме и воени почести, човек правосилно осуден за геноцидот во Сребреница. Тоа веќе не е семејна работа – тоа е порака, и Брисел ја прочита. Во истата земја Вучиќ е спремен да ја прифати волјата на партијата за премиерско место, бидејќи Уставот не му дозволува трет претседателски мандат: се менува функцијата, не носителот.

На фронтот во Украина единиците имаат наредба да не пукаат до 8 септември, но примирје е кога двете страни се согласиле, а Москва досега ништо не потпишала. Муцунски беше во Киев под дронови и ја кажа реченицата дека границите не можат да се менуваат со сила – реченица што во нашата земја тежи поинаку отколку каде било.

А во спортот, ден во кој сериите паднаа

Пет победи по ред на Шкендија ги збриша еден Нигериец со хет-трик за Тиквеш, во ден кога и Ливерпул купуваше тинејџери по затворениот прозорец. Вардар ја отвори сезоната со 31:19, а Томовски собра 13 одбрани во Бундеслигата и сепак загуби – вечер во која голманот беше најдобриот на теренот и тоа не беше доволно.

Ова е полесниот дел од денот. Потешкиот дел се врзува сам: во сите пет домашни случаи податокот постоеше пред пропустот. Дивите депонии беа на позната адреса, местата каде што се размножуваат комарците се исти секое лето, извештаите за технички преглед стоеја пет години неотворени, снимката од Битола беше кај половина град четири дена. Не недостасуваше информација. Недостасуваше некој чија работа е да ја отвори.