Осумгодишна фирма што почна како рудар на криптовалути на изгорен природен гас сега вреди 30,9 милијарди долари. Crusoe во четврток соопшти дека собрала 3,9 милијарди долари во круг од серија Ф, воден заедно од Atreides Management, Mubadala Capital и Valor Equity Partners. Во круг влегле и Founders Fund, GIC, Nvidia, Qatar Investment Authority, Radical Ventures и TPG.

Бројката што повеќе кажува е онаа од пред десет месеци. Во октомври истата фирма собра 1,38 милијарди долари при проценета вредност од 10 милијарди. За десет месеци вредноста ѝ е тројно поголема, а тоа не се случило затоа што открила нешто ново – се случило затоа што сите што градат вештачка интелигенција истовремено сфатија дека им недостасува струја и простор.

Парите одат на две работи. Првата е постојните центри за податоци, меѓу нив големиот погон во Абилин, Тексас, кој го користи OpenAI. Втората е поинтересна: модуларни единици наречени Spark, што компанијата ги произведува во сопствени погони, ги превезува со камион и ги приклучува таму каде има доволно силен извор на струја. Без градилиште, без стотици работници, без години дозволи.

Во соопштението се вели дека така компјутерската моќ се распоредува побрзо. Има и втора причина што не е ставена во првиот план – вака се заобиколува отпорот на луѓето што живеат покрај овие комплекси. Таа тема веќе не е маргинална: седум од десет Американци не сакаат дата центар во своето маало. Помал објект, помалку соседи, помалку прашања. Инфраструктурата не исчезнува, само престанува да личи на инфраструктура.

Бизнис моделот е поставен на три нозе: издавање простор на клиенти што доаѓаат со свои графички процесори, изнајмување сопствени процесори, и продажба на пресметковна моќ за работа на модели. Според објавени информации, фирмата неодамна потпишала петгодишен договор вреден 13 милијарди долари за снабдување на трговското друштво Jane Street со процесори и инфраструктура. Меѓу клиентите се Meta, Microsoft и Oracle. Претставници на компанијата, повторно според објавени информации, разговарале со Goldman Sachs и Morgan Stanley за можен излез на берза.

Соосновачот и директор Чејс Лохмилер во изјавата вели дека верува оти вештачката интелигенција носи ера на изобилство, но дека патот до неа значи „контрола врз инфраструктурата од електроните до токените“. Реченицата звучи како визија. Прочитана трезно, таа значи дека еден снабдувач сака да го држи и производството на струја и продажбата на пресметки – целиот синџир, од двете страни.

Во одборот влегуваат и три нови имиња, меѓу нив финансискиот директор на Cloudflare Томас Зајферт и основачот на Redwood Materials Џеј-Би Штраубел, кој седи и во одборот на Tesla. Штраубел лично инвестирал во Crusoe уште во 2021 година.

Во целиот објавен список инвеститори и клиенти нема ниту едно европско име. Капиталот доаѓа од Америка и од Заливот, погоните се во Тексас, а одлуката каде ќе застане следниот транспортен модул ја носи фирма што не одговара пред ниту еден европски регулатор. Кога инфраструктурата станува подвижна, прашањето веќе не е кој ја гради – туку кој воопшто има право да каже каде смее да се приклучи.