Обвинителството во Основниот кривичен суд Скопје ги изведе сите 231 материјален доказ во предметот „Државна лотарија“. Владини одлуки, стенографски белешки, записници од Надзорниот одбор, банкарски изводи, фактури за видеолотариски терминали. Во целиот тој куп хартија, барем досега, не се појави ниту еден разговор, СМС-порака, електронска преписка или запис од средба меѓу поранешниот прв вицепремиер Артан Груби и поранешниот директор на „Лотарија“ Перпарим Бајрами.

Тоа не значи дека обвинението паѓа. Обвинителството својата теза и не ја гради на пораки, туку на низа одлуки што, според него, секој од обвинетите ги донел од својата функција. А штетата, според прецизираниот обвинителен предлог, веќе не е околу 8,2 милиони евра, туку околу 9,7 милиони.

Седницата од 6 јуни 2023

Клучната сцена е 158. владина седница, со која претседавал Груби. Според обвинението, тогашниот генерален секретар на Владата Методија Димовски ја ставил информацијата на Бајрами за „самостојно приредување електронски игри на среќа“ како дополнување на дневниот ред, наместо да ја врати кај подносителот. Владата, во улога на собрание на акционерското друштво, ја усвоила, а „Лотарија“ била задолжена да набави видеолотариски терминали. Кога во судницата дојде ред на доказите од таа седница, Груби побара збор. Судијката Билјана Шуплиновска-Јовевски му одговори дека ќе има прилика подоцна во постапката.

Спорот се сведува на едно прашање: дали „Лотарија“ воопшто имала право да го прави тоа. Во 2013 година државната фирма го вложила токму тоа право како непаричен влог од 6.244.898 евра во заедничкото друштво со „Казинос Австрија“ и за возврат добила 51 отсто од удел. Во 2022 година австрискиот партнер ѝ пишал на Владата дека електронски игри може да приредува само заедничкото друштво. Обвинителството вели дека правото одамна не било на „Лотарија“. Одбраната вели дека било.

„Од самите докази произлегува дека обвинетите не само што не ги сториле делата, туку постапувале по инструкции од Владата и го штителе државниот интерес како членови на Надзорниот одбор“, изјави адвокатот Јордан Апостолски, кој го брани обвинетиот Бојан Јанев. Според него, обвинението е „слабо, нејасно и контрадикторно“.

Прочитајте ја таа одбрана уште еднаш. Членовите на Надзорниот одбор велат: не одлучувавме ние, одлучи Владата. Обвинителството вели: токму таму е проблемот – Владата одлучила нешто што не било во нејзина надлежност. Двете страни, всушност, покажуваат кон истата маса.

Бегство, предавање, судница

Груби и Бајрами во декември 2024 година избегаа во Косово. Груби се предаде во февруари 2026 година. На сите осумтемина обвинети им се става на товар злоупотреба на службената положба и овластување, за што е пропишан затвор од една до пет години.

Следува фазата со сведоци. Меѓу нив е и актуелниот директор на „Државна лотарија“, Александар Климовски, кој треба да се изјасни за имотно-правното побарување и дали фирмата се приклучува кон кривичниот прогон. Звучи како формалност. Но токму тој одговор ќе покаже дали државата навистина ги смета тие 9,7 милиони евра за свои пари.