„Секој граѓанин должи по 2.620 евра“ – вака изгледа насловот кога ќе се земат најновите податоци на Народната банка и ќе се поделат со бројот на жители. Нето надворешниот долг на Македонија на крајот на јуни изнесувал 4,763 милијарди евра, или 25,9 отсто од проектираниот БДП. Во однос на март е поголем за 30 милиони евра, односно 0,6 отсто.

Бројката по глава е ефектна, но не е точна слика. Над половина од тој долг не е долг на државата. Според Народната банка, 58,2 отсто од нето надворешниот долг отпаѓа на приватниот сектор – фирми и банки што се задолжиле во странство. Никој не ви праќа уплатница од 2.620 евра.

Бројката што е двојно поголема

Во истото соопштение има податок што привлекува многу помалку внимание, а кажува повеќе. Негативната нето меѓународна инвестициска позиција на земјата на крајот на јуни достигнала 8,986 милијарди евра – 48,9 отсто од проектираниот БДП. Само за три месеци се продлабочила за 134 милиони евра. Поедноставно: Македонија кон странство има многу повеќе обврски отколку побарувања и имот надвор од земјата.

Тоа не е аларм за банкрот, туку дијагноза на моделот. Економија што расте преку странски инвестиции, увоз и задолжување кај надворешни кредитори ќе има ваков биланс. Прашањето е дали расте и она што се враќа – извозот, профитот што останува дома, домашните инвестиции. Ако растат само обврските, 134 милиони за еден квартал се доволна причина некој да објасни каде оди разликата.