Банките во Македонија стануваат сè поголеми, а кредитите растат побрзо од парите што граѓаните и фирмите ги штедат. Според најновите податоци на Народната банка, вкупните кредити во август се повисоки за 13,6 отсто од истиот месец лани, а депозитите за 9 отсто. Кредитите веќе се над 9,7 милијарди евра, депозитите околу 11,1 милијарда. Разликата во растот е 4,6 процентни поени – и тоа трае.

Кај граѓаните сликата е двојна. Депозитите на населението годишно пораснале за 10,2 отсто, но само во август паднале за 0,4 отсто во однос на јули. Истовремено, кредитите на населението растат за 12,3 отсто годишно. Потрошувачките за 12,2 отсто, а станбените дури за 16,2 отсто.

Компаниите одат уште побрзо. Нивните кредити пораснале за 15,1 отсто за една година, повеќе од двојно побрзо од нивните депозити, кои се повисоки за 6,1 отсто. Целиот раст на корпоративното кредитирање во август е во денари. Вкупната актива на банките на крајот на јуни достигнала 15,5 милијарди евра, околу 1,5 милијарда повеќе отколку пред една година.

Што купуваат тие кредити?

Прашањето не е дали банките се ликвидни – депозитната база сè уште е поголема од кредитите, а системот има и други извори. Прашањето е што произведува овој раст. Кредит за машина значи производство, извоз, работни места. Потрошувачки кредит значи дека денес се троши плата што ќе се заработува следните години.

Станбените кредити се посебна приказна. Раст од 16,2 отсто не значи дека се купуваат 16 отсто повеќе станови. Ако становите поскапуваат, за ист стан едноставно треба поголем кредит. Тогаш бројката што изгледа како просперитет може да биде истиот стан, платен со подолга рата.

Банкарските биланси растат од месец во месец. Дали и семејните растат така, тоа не пишува во месечното соопштение за монетарните движења. А токму таа бројка – колкав дел од платата заминува на рати – е онаа што ја чувствува секое домаќинство на крајот од месецот.