Возила без возачи, кошничка над минималната плата, „Лајка“ и изборите во Србија: неделата во која купеното чекаше некој да го пушти во работа

Возила без некој зад воланот

Сто бели возила наредени на паркинг, премиер и министер пред камерите. Итната медицинска помош доби 100 нови амбулантни возила, а возниот парк треба да порасне од околу 140 на околу 200. Потоа, на новинарско прашање, министерот Сашо Клековски ја кажа реченицата што вредеше повеќе од целата промоција: најтесното грло се возачите. Анализата на кадрите покажала дека не фали опрема, туку луѓе зад воланот, а парите за нив допрва се бараат со Министерството за финансии.

Скопје таа сцена ја гледаше од постојката. Во вторникот наутро во Волково повеќе од 40 минути не дојде ниту еден автобус, на линијата 23 се чекаше над час, а кај Железничката станица автобусите поминуваа толку полни што луѓето не можеа да се качат. Официјално објаснување нема, а Градот не одговара колку ЈСП им должи на приватниците. Ова не е прв пат: во јуни лани приватниците два дена не возеа поради долг од над 150 милиони денари.

Позадината ја кажуваат бројките на самото ЈСП. Од 51,6 милиони патници во 2015 година, бројот падна на околу 22 милиони во 2025. Формално има 341 автобус, исправни се околу 185, а на улица излегуваат 157. Градот во меѓувреме дебатира БРТ, лесно метро и градски воз. Кој ќе ги одржува новите возила, ако речиси половина од старите не се исправни?

Платата мерена во литри

Минималната плата е 26.046 денари. Храната и пијалаците за четиричлено семејство во октомври чинат 26.170 денари, според пресметката на Сојузот на синдикати. Работник со минимална плата со целата заработка не може да ја плати ни трпезата, а камоли струјата, превозот и лековите. Од 926 денари колку што кошницата поскапе за еден месец, дури 911 отпаѓаат на храната. Власта вели дека инфлацијата е под контрола, а Министерството за економија има своја кошница, која за август пресметала 10.200 денари помалку од синдикалната.

На пумпите, од 20 октомври литар дизел чини 99 денари, повеќе и од двата бензина. Премиерот вели дека имаме најниски цени во Европа и дека Владата е блиску до договор со ОКТА за уште два денари попуст. Но „најниски во Европа“ е споредба во евра. Просечната плата за една година порасна 7,1 отсто, бензинот 31,5, а дизелот речиси 48. Мерена во дизел, куповната моќ е пониска за околу 27,5 отсто.

Студентите пак добија поскап кревет. Реновираниот дом „Стив Наумов“ чини 6.600 денари месечно, наспроти 3.410 во домовите од втора категорија, а неполн месец по вселувањето низ ѕидовите тече вода. Разликата од речиси 94 отсто беше објаснета токму со подобрените услови. Кој потпиша дека зградата е готова за вселување?

Прифатилиштето што е дива градба

Мајка со седумгодишна ќерка кај Цементара бегала од три улични кучиња меѓу автомобили во движење. Во полиција ѝ рекле дека не се надлежни и ја упатиле кај „Лајка“. Таму директорот Војислав Димитровски вели дека прифатилиштето, со капацитет од околу 180 кучиња, е целосно полно. Неколку дена подоцна градоначалникот Орце Ѓорѓиевски објасни и зошто не може да се прошири: објектот е дива градба и не се вклопува во урбанистичките планови. Парите, вели, се обезбедени. Локацијата не е, а рокот е крајот на годината.

Слично е и со другите мерки на Градот. Над 200 камери против дивите депонии и вандализмот чекаат финално одобрување од Агенцијата за заштита на личните податоци, а клупите кај обновената фонтана „Лотос“ веќе трипати се исцртани со графити и повторно бојадисани. Новата платформа „ЕкоСкопје“ ги прима пријавите со фотографија во реално време, но контејнерот и понатаму го празни „Комунална хигиена“. Колку казни за диви депонии изрекол Градот досега – и колку брзо ќе стигне првиот камион по пријава од апликацијата?

Бројките пред гласањето

Шест дена пред изборите во Србија, Александар Вучиќ веќе ги имаше бројките: излезност од околу 4.100.000 гласачи, 2.050.000 гласа за неговата листа и најмалку 400.000 разлика пред Студентската листа. Последната анкета на Ipsos му дава 47,4 наспроти 40 отсто, но во ситните букви стои дека ја нарачала токму неговата листа, а анкетата на НСПМ ги става студентите напред. Ана Брнабиќ, пак, уште пред да слетаат знаеше дека седумте европратеници набљудувачи се пристрасни.

Пред обвинителството воопшто да издаде соопштение за апсењата, провладините таблоиди веќе ја посочуваа Хрватска. Грант за набљудување избори, даден на организација што набљудува избори, стана доказ за обид за рушење на власта. Студентите ја наполнија Славија, а режимските медиуми не го пренесоа собирот. Во меѓувреме десет новинари и водители дадоа отказ на N1, два месеци откако медиумската група доби нов газда.

Дома, бројките се читаа слично. Христијан Мицкоски го прослави резултатот во Брвеница како „поголем од четири спрема еден“ против СДСМ. Точно е. Но неговиот кандидат освои 445 гласа помалку од пред една година, и тоа при повисока излезност. ДУИ речиси ги удвои гласовите, Влен изгуби речиси четвртина од своите, а СДСМ брои раст од 46 отсто од ниска основа. Секоја партија си ја избра бројката што ѝ одговара. Ако загубата е „локална“, зошто победата секогаш е „национална“?

Европа на улица, власта со полициски час

Во Франција над половина милион луѓе излегоа на улица во 110 градови, според синдикатот CGT дури 800.000. Околу 1.500 продавници се демолирани или ограбени, а во Лимож речиси изгоре градската куќа стара повеќе од 140 години. Сè почна со средношколци што бараа професори и пристојни училишта, а прерасна во бес поради трошоците за живот и цените на горивата. Макрон одговори со закана дека државата, ако треба, целосно ќе ги забрани протестите.

Париз потоа доби полициски час од 23 до 6 часот, Лион од 21 час, а Марсеј за малолетниците. Џорџа Мелони праќа уште 500 војници во Милано и воведува ново кривично дело за насилно учество во протести, со казна до пет години затвор. Бранот против скапотијата тргна од Мадрид и Париз, а стигна до Лисабон и Тирана. Од другата страна на Атлантикот, Џеј Ди Венс веднаш го најде виновникот – имиграцијата, без ниту еден податок за тоа кој палел. Кога власта на гневот поради цените одговара само со забрани, кој ги слуша причините?

Оваа седмица речиси секоја приказна почна со нешто купено, најавено или изброено однапред: возила, камери, пари за прифатилиште, гласови. Она што недостасуваше беше чекорот по фотографијата – возачот, дозволата, локацијата, гласачот. Следната недела носи два рока што лесно се проверуваат: вториот круг во Брвеница на 1 ноември и ветените два денари попуст на дизелот. Тогаш ќе се види дали зад најавите стои нешто повеќе од слика за камерите.