Републиканците потонаа на изборите во САД, а Венс отворено ја обвини војната со Иран

Демократите ги зедоа и Претставничкиот дом и Сенатот на изборите на средината од мандатот на Доналд Трамп. Не со тесна разлика – со потоп. Според моменталните резултати, демократите имаат 247 пратенички места наспроти 153 за републиканците, со уште 35 неизвесни трки, а за мнозинство во Домот се потребни 218. Во Сенатот обезбедија најмалку 54 места.

Најмногу болат бројките од државите што републиканците ги сметаа за свои. Ајова и Канзас преминаа кај демократите. Тексас за прв пат по повеќе од три децении избра демократ во Сенатот – Џејмс Таларико го победи Кен Пакстон, кандидатот што го поддржа Трамп. Во Мисисипи демократот Скот Колом води со нешто повеќе од 1.000 гласови пред актуелната сенаторка Синди Хајд-Смит, а гласовите сè уште се бројат. Гласаа над 122 милиони Американци, речиси половина од гласачкото тело, според проценките на изборната лабораторија на Универзитетот на Флорида.

„Причината е војната“

Вистинскиот земјотрес дојде утредента, и не од опозицијата. Потпретседателот Џеј Ди Венс објави текст од 600 зборови на мрежата X и го напиша она што во Вашингтон досега се шепотеше: „Причината за нашиот пораз е војната.“ И додаде: „Самиот претседател го рече тоа синоќа.“

Венс се повика на анкетар кој ги прашал гласачите на Трамп од 2024 година, што сега гласале за демократите, што би ги вратило. Четирите најчести одговори: крај на војната, фокус на трошоците за живот и инфлацијата, „Америка на прво место“ и промена на односот со Израел. Потоа ја фрли ракавицата: „Ако сакате да тврдите дека вредело, дека вредело да се изгуби Сенатот за следните шест години, тогаш тврдете го тоа. Се согласувале или не, тоа барем е искрено.“

САД и Израел го нападнаа Техеран во февруари. Венс јавно ја поддржуваше војната, но во Вашингтон беше јавна тајна дека во приватни разговори со луѓе од администрацијата се спротивставувал. Сега тоа го стави на маса – без ниту еднаш да го спомене Трамп по име, а заклучоците им ги припиша на неименувани анкетари.

Тогаш дојде второто изненадување. Трамп, кој од соработниците обично бара безрезервна лојалност, се согласи дека војната во голема мера ги одлучила изборите – но рече дека во иста ситуација „повторно би го направил истото“. „Знам што мисли тој за тоа. Мислам дека тоа е во ред“, рече за објавата на Венс. „Знаев што правам кога влегов во тоа; ги спречивме да дојдат до нуклеарно оружје и никогаш нема да го имаат.“

Колку често на Балканот вториот човек на власта јавно напишал дека партијата изгубила поради одлуката на првиот – и утредента сè уште бил на функцијата? Во Вашингтон тоа можеби е првиот истрел во трката за 2028 година. Венс веќе нуди план од четири точки за враќање на гласачите, кој звучи како јадро на идни предизборни говори, иако официјална одлука за кандидатура сè уште нема.

Бунтот е во сопствените редови

Венс не е сам. Републиканскиот пратеник од Охајо Ворен Дејвидсон рече дека гласачите, особено младите, се чувствувале „изневерени“ поради две работи: војната и високите трошоци за живот, а за поскапувањата ги обвини и царините на Трамповата администрација. „Пораката на гласачите во 2024 беше јасна: не ги сакаме овие војни“, порача тој. Сенаторот од Тексас Џон Корнин, кој на прелиминарните избори изгуби токму од Пакстон, напиша во авторски текст дека поразот „не беше само предвидлив, туку и предвиден“, и го критикуваше Трамп за споредните претстави – како презентацијата на проектот за базен пред Белата куќа.

Ниту победниците не се опијанети. Лидерот на демократите во Сенатот, Чак Шумер, призна: „Милиони Американци гласаа за нас поради фрустрацијата од Трамп, а не затоа што ја сакаат Демократската партија.“ Аналитичарите очекуваат дека Трамп отсега ќе се потпира на извршни уредби за да го заобиколи Конгресот, а Шумер, пак, прифаќа дека претседателот може да ги блокира законите со вето.

До претседателските избори остануваат две години. Трамп повеќе нема мнозинство во Конгресот, неговиот потпретседател веќе пишува сопствена програма, а американските гласачи покажаа нешто што секоја власт сака да го заборави: војната далеку од дома сепак се враќа дома – на гласачкото место.