Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë rrallë shkruan dramatikisht. Për këtë kur brenda një muaji e keqëson vlerësimin e vet për një milion fuçi në ditë, vlen të ndalesh dhe të lexosh dy herë.

Në korrik agjencia pritte se në tremujorin e tretë kërkesa për naftë do të ishte më e lartë nga oferta për rreth 800.000 fuçi në ditë. Në raportin e ri ai numër është 1,8 milionë fuçi në ditë. Kjo nuk është korrigjim, është pranim se llogaria e mëparshme ishte e gabuar.

Arsyeja nuk është mister. Prodhimi i Lindjes së Mesme në korrik ishte 8,3 milionë fuçi në ditë nën nivelin e paraluftës. Pengesa kryesore është Ngushtica e Hormuzit, nëpër të cilën kalimi u bë i vështirësuar. Kësaj shtohen blokada amerikane e eksportit nga Irani, atakët ndaj anijeve në ngushticën Bab el-Mandeb dhe eksporti i zvogëluar i naftës kazakistane.

Puna e rafinerive ruse, nga ana tjetër, ka rënë në nivelin më të ulët në gati dy dekada për shkak të atakëve ukrainas. Përpunimi global i naftës së papërpunuar në korrik ishte pesë milionë fuçi në ditë më i vogël nga një vit më parë. Rezervat botërore prej nisjes së luftës në Lindjen e Mesme janë zvogëluar për rreth 410 milionë fuçi.

Secili nga këta faktorë veç e veç është i zgjidhshëm. Problemi është se të gjithë punojnë njëkohësisht, dhe asnjëri prej tyre nuk varet nga sa naftë bota dëshiron të blejë. Kjo është krizë e ofertës, ndërsa ofertën e mbajnë shtete që për momentin kanë prioritete tjera nga stabiliteti i tregut.

Llogaria që e shkruan gjeografia

Agjencia tani pret që kërkesa globale këtë vit të bjerë për 1,6 milionë fuçi në ditë, ndërsa oferta për 4,3 milionë. Kur oferta tërhiqet më shpejt nga kërkesa, çmimi nuk ka ku të shkojë përveç lart.

Ka edhe një skenar të dytë në të njëjtin raport, dhe ai është pothuajse komikisht optimist. Nëse konflikti në Lindjen e Mesme qetësohet dhe eksporti normalizohet, në 2027 oferta mund ta tejkalonte kërkesën për deri 4,6 milionë fuçi në ditë. Kërkesa do të rritej për 2,4 milionë, oferta për 8,3 milionë.

Domethënë e njëjta agjenci në të njëjtin raport shikon edhe mangësi të mprehtë këtë vit edhe tepricë vitin e ardhshëm. Diferenca midis dy skenarëve nuk është ekonomike, por ushtarake. Kjo është pranim se çmimi i naftës sot varet më shumë nga kush do të shtijë, se nga kush sa shpenzon.

Ballkani këtu nuk ka asnjë levë. Ne nuk prodhojmë, nuk përpunojmë në vëllim serioz dhe nuk ulemi mbi asnjë nga ngushticat që përmenden në raport. Ne jemi në fund të zinxhirit, atje ku numri arrin tashmë i përfunduar. Pyetja nuk është a do ta shohim, por sa kohë do t'i duhet.