Qindra mijëra argjentinas dolën në rrugët e Buenos Airesit dhe qyteteve të tjera të vendit, kundër shkurtimit të financimit për universitetet shtetërore. Shifrat janë të kontestuara - sipas gazetës Clarín, vetëm në kryeqytet protestuan rreth 600.000 njerëz, ndërsa në nivel kombëtar mbi 1,5 milionë. Mediat e tjera (La Nación) i ulin shifrat për Buenos Airesin në 120.000. Sido që të jetë - kjo nuk është temë debati.

Shkasja është specifike. Havier Milei, presidenti ekstremisht i djathtë që mori detyrën në 2023 me premtime për „kursim radikal", shkurtoi buxhetet për universitetet shtetërore. Studimi në fakultetet shtetërore në Argjentinë është falas - kjo është një traditë dekadash, një nga arsyet pse Argjentina ka disa fitues të çmimit Nobel dhe një nga popullsitë më të arsimuara në Amerikën Latine.

Parlamenti ka miratuar tashmë një ligj për financimin e universiteteve shtetërore. Qeveria e bllokoi me një „kundërshtim", duke pretenduar se ligji „nuk është specifik për burimet e financimit". Gjykata Supreme tani po vendos çështjen. Lëvizje klasike - kur një vendim ligjor nuk shkon në favorin tuaj, e fusni në një labirint juridik me shpresën se shoqëria do të ftohet.

Shoqëria u nxeh. Pankartat mbanin frazat më të njohura: „Pa arsim nuk ka të ardhme". Studentë, profesorë, sindikalistë, politikanë opozitarë - të gjithë u bashkuan. Kur një lëvizje e qeverisë bashkon kaq grupe të ndryshme, kjo është shenjë e sigurt se lëvizja është politikisht katastrofike.

Për Ballkanin kjo është një histori me disa shtresa. Eksperimenti argjentinas me Milein (shkurtime radikale, „pa dëm për askënd" sipas retorikës, dëm real ndaj institucioneve themelore) po ndiqet nga shumë shtete të rajonit tonë. Bullgaria, Maqedonia, Serbia dhe të tjera kanë variantet e tyre të retorikës „kursimtare". Dhe universitetet shtetërore janë kudo viktima e parë.

Kur 600.000 njerëz mbushin rrugët e një kryeqyteti, kjo nuk është „pjesë e grupeve të pakënaqura". Është një çarje shoqërore. Dhe ndërsa në Ballkan ka traditë demonstratash, lajme të kësaj madhësie janë të rralla. Ndoshta është koha që të jenë më pak të tilla. Milei u tha fëmijëve argjentinas se do t'i lërë pa mundësi për arsim falas. Ballkani e ka atë llogari para vetes - me ndryshimin se ende mund ta shmangë.