Bosnja dhe Hercegovina mori 140,5 milionë euro para evropiane të pakthyeshme. Po atë ditë Brukseli i porositi se deri në fund të vitit rrezikon të humbë 373 milionë. Kjo është gjashtë herë më shumë se ajo që sapo e mbajti. Nëse ekziston pamje më e saktë se si Ballkani sillet ndaj fondeve evropiane, vështirë të shpiket.

Paratë vijnë përmes Instrumentit për Ndihmë Paraaderuese për periudhën 2025-2027, pasi vendimi u botua në Fletoren Zyrtare dhe ratifikimi më në fund u mbyll. Janë të destinuara për reforma dhe investime - ky është formulimi zyrtar. Luixhi Soreka, shefi i Delegacionit të BE-së në Sarajevë, e lavdëroi atë fazë, por pastaj tha një fjali që vlen më shumë se e gjithë shuma.

I vetmi vend në rajon me zero euro

Bosnja dhe Hercegovina është, siç njoftoi Soreka, partneri i vetëm nga Ballkani Perëndimor që ende nuk ka marrë asnjë euro nga Instrumenti për Reforma dhe Rritje. Asnjë. Nuk bëhet fjalë për vend që BE-ja e ka ndëshkuar, as për ndonjë kusht të ri të shpikur në Bruksel. Mekanizmi qëndron i hapur, vlen një miliard euro në ndihmë të pakthyeshme dhe kredi të favorshme, ndërsa kushti është i njëjtë për të gjithë: përgatit projekte konkrete dhe dërgoji.

BeH nuk ka dërguar asnjë. Arsyeja nuk është mungesa e nevojave, por bllokadat e brendshme politike - e njëjta fjali që çdo qytetar në rajon e dëgjon prej dekadash dhe ndaj së cilës prej kohësh ka pushuar së reaguari. Komisioni Evropian tashmë ka mbajtur 108 milionë euro, ndërsa mjetet e paaktivizuara planifikon t'i rishpërndajë te pesë vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor që kanë treguar përkushtim ndaj reformave.

Kush e paguan çmimin e bllokadës

Këtu është pjesa që rrallë hyn në deklaratat politike. Ato 373 milionë nuk humbin në boshllëk - ato shkojnë te fqinjët. Rishpërndarja nuk është ndëshkim, por mekanizëm: kush punon, merr më shumë. Kush nuk punon, shikon si pjesa e tij shkon përtej kufirit.

Për qytetarin në Tuzëll ose Banja Llukë kjo nuk është abstraksion. Këto janë rrugë që nuk do të ndërtohen, ujësjellës që nuk do të rinovohen, vende pune që nuk do të ekzistojnë - ndërsa strukturat politike që e mbajnë bllokadën mbeten saktësisht aty ku janë. A do të përgjigjet dikush për një miliard të humbur? Pyetja tingëllon naive pikërisht sepse të gjithë e dimë përgjigjen.