Агенцијата „Фич“ го потврди кредитниот рејтинг на Македонија на ниво BB+ со стабилен изглед. Министерството за финансии истиот ден го нарече тоа „потврда за стабилноста и конзистентноста во економските политики“ и „значаен сигнал до меѓународните финансиски пазари“.

Соопштението не лаже. Но не го кажува ни она што стои во истиот тој извештај.

BB+ е точно едно скалило под инвестицискиот рејтинг BBB-. Оценката значи дека земјата може редовно да ги сервисира обврските, но останува почувствителна на економски и финансиски шокови од земјите со инвестициски рејтинг. Ист рејтинг како лани. Ист изглед. Значи не напредок, туку задржување на местото.

Што предупредува агенцијата, а што не влезе во соопштението

„Фич“ предупреди дека зголемувањето на целта за буџетскиот дефицит за 2026 година, од 3,5 на 4,1 отсто од БДП, го ослабува фискалното сидро и создава ризик за стабилизацијата на долгот на среден рок. Ребалансот бил оправдан со дополнителни потреби за тековни и капитални расходи, до 1,1 процентен поен од БДП.

Бројките зад тоа предупредување се конкретни. Заклучно со мај, буџетскиот дефицит достигнал 2,6 отсто од проектираниот годишен БДП. Приходите пораснале за 5,7 отсто, а расходите за 8,5 отсто – побрзо од приходите. Капиталните расходи скокнале за 44,8 отсто на годишно ниво.

Истовремено, агенцијата ја намали прогнозата за економскиот раст во 2026 на 2,9 отсто, наспроти 3,5 отсто во 2025 година. Значи: помал раст на приходите во период кога расходите остануваат високи.

Долгот што не сака да се намали

Долгот на општата влада се зголемил од 51,6 отсто од БДП на крајот на 2025 на 52,1 отсто на крајот од првиот квартал годинава. Пред зголемувањето на планираниот дефицит, „Фич“ очекуваше тој сооднос умерено да се намалува и да стигне до околу 51,4 отсто во 2028 година. Со новите буџетски потреби, очекувањето сега е стабилизација на просечно ниво од околу 52,7 отсто во периодот 2026-2028.

Тоа е разлика во насока, не само во децимали. Патеката што водеше кон намалување сега води кон рамнина.

Македонија годинава веќе издаде две еврообврзници од по 500 милиони евра, меѓу другото за рефинансирање на еврообврзницата од 700 милиони што достаса во јуни. Во мај бил договорен и синдициран заем од 260 милиони евра. Од европскиот Инструмент за реформи и раст државата доби 65,7 милиони евра по исполнување на дел од реформските чекори.

Двете можни насоки

Агенцијата беше јасна и за тоа што би го променило рејтингот. Надолу: значително и трајно зголемување на долгот во однос на БДП како последица на неуспех да се спроведе кредибилна стратегија за фискална консолидација. Нагоре: силно и одржливо намалување на долгот, подобрено управување со јавните финансии, повисок потенцијален раст и напредок во евроинтеграциите.

На страната на плусевите „Фич“ ги наведува доследната макроекономска политика, долготрајната стабилност на денарот во однос на еврото и поволните показатели за управување во споредба со сличните земји. Забрза и реалниот економски раст – 4,3 отсто во вториот квартал, поттикнат од градежништвото и преработувачката индустрија. На страната на минусите остануваат малата економија, слабата продуктивност, структурните проблеми на пазарот на трудот и високата евроизација.

Значи и триумфалното соопштение и предупредувањето се извлечени од истиот документ. Разликата е во тоа кој што избрал да прочита наглас. Следниот чекор – кон BBB- или во спротивната насока – ќе зависи од тоа дали растот ќе биде придружен со реална фискална консолидација, а не само со ново задолжување.