Pesëdhjetë e dy vjet një pohim i Stephen Hawking-ut jetoi si një teori që askush nuk mund ta provonte drejtpërdrejt: se vrimat e zeza, në kundërshtim me gjithçka që dinim për to, avullojnë ngadalë. Tani një grup fizikantësh në Gjermani pohon se për herë të parë ka parë se si ndodh saktësisht kjo - dhe jo në hapësirë, por në laborator.

Ekipi i drejtuar nga Lorenzo Procopio në Universitetin e Paderbornit nuk krijoi një vrimë të zezë të vërtetë - kjo është e pamundur në Tokë. Në vend të kësaj, me një impuls lazeri ultra të shpejtë përmes një fibre optike të posaçme, ata bënë diçka që sillet si vrimë e zezë: një impuls ndryshon vetitë e fibrës dhe krijon një analog të të ashtuquajturit horizont i ngjarjeve për një rreze të dytë drite. Me atë truk, fizika e vrimës së zezë zhvillohet para syve të shkencëtarëve, pa pasur nevojë për një vrimë të vërtetë vite-drite larg.

Ajo që panë vërteton pyetjen më të madhe: rrezatimin e Hawking-ut, mekanizmin me të cilin vrimat e zeza humbin masë dhe në fund - pas një kohe pamatshëm të gjatë - zhduken. „Eksperimenti dhe teoria jonë tregojnë se rrezatimi i Hawking-ut është rezultat i një procesi të drejtpërdrejtë", njoftuan studiuesit, duke shtuar se vrimat e zeza të vërteta në hapësirë ndoshta rrezatojnë në një mënyrë po aq të thjeshtë.

Pse do t'i interesonte dikujt në Shkup, Manastir apo Tetovë avullimi i një vrime të zezë? Sepse kjo është një nga ato lajme të rralla që nuk janë për para, luftë apo pushtet - por për kufirin e dijes njerëzore. Një njeri që me një lazer në një dhomë të një universiteti gjerman teston një ide të menduar para gjysmë shekulli dhe zbulon se gjithësia funksionon më thjesht nga sa mendonim. Në një botë plot me pohime që shpërbëhen kur i provon, është mirë që herë pas here të kujtojmë se disa njerëz ende masin, verifikojnë dhe u përgjigjen pyetjeve që i mbijetojnë.