Педесет и две години едно тврдење на Стивен Хокинг живееше како теорија што никој не можеше директно да ја докаже: дека црните дупки, наспроти сето она што знаевме за нив, полека испаруваат. Сега група физичари во Германија тврди дека за прв пат видела како точно се случува тоа – и тоа не во вселената, туку во лабораторија.

Тимот предводен од Лоренцо Прокопио на Универзитетот во Падерборн не создал вистинска црна дупка – тоа е невозможно на Земјата. Наместо тоа, со ултрабрз ласерски импулс низ специјално оптичко влакно, направиле нешто што се однесува како црна дупка: еден импулс ги менува својствата на влакното и создава аналог на таканаречениот хоризонт на настаните за втор сноп светлина. Со тој трик, физиката на црната дупка се одвива пред очите на научниците, без да им треба вистинска дупка на светлозините години далеку.

Она што го виделе го потврдува најголемото прашање: Хокинговото зрачење, механизмот со кој црните дупки губат маса и на крајот – по немерливо долго време – исчезнуваат. „Нашиот експеримент и теорија покажуваат дека Хокинговото зрачење е резултат на директен процес”, соопштија истражувачите, додавајќи дека вистинските црни дупки во вселената веројатно зрачат на еднакво едноставен начин.

Зошто некому во Скопје, Битола или Тетово би му било гајле за испарување на црна дупка? Затоа што ова е една од оние ретки вести што не се за пари, војна или власт – туку за граница на човечкото знаење. Човек кој со ласер во соба на еден германски универзитет тестира идеја замислена пред половина век и открива дека Вселената функционира поедноставно отколку што мислевме. Во свет преполн со тврдења што се распаѓаат на проверка, добро е повремено да се потсетиме дека некои луѓе сè уште мерат, проверуваат и одговараат на прашања што ги надживуваат.