Maqedonia paralajmëroi se merr qendrën e saj të parë kombëtare për inteligjencë artificiale - me një emër që nuk është zgjedhur rastësisht: „Vezilka" (Qëndistarja). Ministri i transformimit dixhital Stefan Andonovski njoftoi se qëllimi është të ndërtohet një model gjuhësor maqedonas dhe një bazë dixhitale vendase, në vend që të varemi tërësisht nga mjetet e huaja që dobët e njohin gjuhën dhe kontekstin tonë.

Ideja ka një logjikë që vështirë kundërshtohet. Modelet e mëdha gjuhësore të sotme e trajtojnë maqedonishten si gjuhë të vogël, dytësore - gabojnë në rasat, ngatërrojnë kuptimet, nuk e kuptojnë kontekstin kulturor. Qendra, sipas njoftimeve, do të punojë në dixhitalizimin e korpusit gjuhësor maqedonas dhe zhvillimin e një modeli të destinuar për institucionet, arsimin, shkencën dhe qytetarët. Partnerë janë ASHAM, Biblioteka Kombëtare dhe Universitare, Kuvendi, Gazeta Zyrtare dhe institutet për gjuhën maqedonase.

Shifrat janë konkrete: projekti kushton rreth 6,5 milionë euro - 1,5 milionë nga shteti, 1 milion nga fakultetet, ndërsa pjesa tjetër nga Bashkimi Evropian. Një model gjuhësor funksional pritet deri në fund të 2026 ose në fillim të 2027, me synimin që të ofrohet si softuer me kod të hapur për institucionet dhe kompanitë vendase.

Tingëllon mirë në letër - dhe te ne pikërisht në letër tingëllojnë më bukur projektet. Pyetja nuk është nëse ideja është e mirë (është), por nëse do të ndërtohet një mjet real që institucionet do ta përdorin përditë, apo edhe një strukturë tjetër e hapur solemnisht që për dy vjet askush nuk do ta përmendë. Qëndistarja në veshjen popullore qëndis me durim dhe me një fije që zgjat me dekada. E njëjta do të kërkohet edhe nga kjo Vezilka dixhitale - jo vetëm të hapet, por të rezistojë.