Versioni zyrtar thotë: rrjetet e kontrabandës përhapën thashetheme të rreme për azil dhe dhjetëra mijëra njerëz u nisën drejt Seutës. Ky është formulim që nuk shpjegon asgjë. Sepse Maroku me vite tregon se kur do - atë kufi e mban. Pyetja nuk është si kaluan njerëzit. Pyetja është pse atë ditë askush nuk i ndaloi.

Kriza shpërtheu dhjetë ditë pasi kryeministri spanjoll Pedro Sançez udhëtoi në Algjeri - rivalin kryesor rajonal të Marokut. Gjatë vizitës, Madridi dhe Algjeri njoftuan lidhje diplomatike të forcuara, ndërsa Algjeria u pozicionua si furnizuesi kryesor i gazit natyror për Spanjën. Dhjetë ditë më vonë, kufiri te Seuta hapet.

Kjo ka ndodhur një herë tashmë

Në maj 2021 rreth 8.000 njerëz hynë në Seuta për dy ditë, duke notuar dhe duke kapërcyer barrierat, ndërsa forcat marokene kryesisht qëndronin anash. Ministrja spanjolle e mbrojtjes, Margarita Robles, atëherë e akuzoi hapur Rabatin se përdor migrimin si - fjala e saj - shantazh.

Arsyeja ishte Sahara Perëndimore. Spanja i kishte lejuar fshehurazi Brahim Galiut, liderit të Polisarios që lufton për pavarësinë e Saharasë, të mjekohej në një spital spanjoll. Maroku, që Saharanë Perëndimore e konsideron territor të vetin, u përgjigj duke lëshuar kontrollin kufitar. Marrëdhëniet u përmirësuan vetëm në vitin 2022, kur Madridi mbështeti ofertën autonomiste marokene për territorin.

Ky është i gjithë mekanizmi, i dokumentuar, me data. Kur Madridi bën një hap që Rabatit nuk i pëlqen, Seuta bëhet mesazh.

Analistët nuk janë të bindur për rastësinë

Rikardo Fabiani nga Grupi Ndërkombëtar i Krizave mendon se Maroku ndoshta po e ndëshkon Spanjën për afrimin e ri me Algjerinë, e cila mbështet Polisarion dhe vetëvendosjen e Saharasë. Askush nuk ka provë. Të gjithë e kanë precedentin.

Historia ka edhe një dimension izraelit. Maroku i normalizoi marrëdhëniet me Izraelin në vitin 2020 përmes ndërmjetësimit amerikan dhe në këmbim mori njohjen e pretendimeve të veta mbi Saharanë. Ambasadori izraelit në OKB, Deni Danon, e kritikoi Spanjën që i mban enklavat afrikane, ndaj së cilës ministri spanjoll i transportit, Oskar Puente, u përgjigj ashpër. Aktivistja saharase Sumara Tesh Sidi tregon pikërisht këtë nyjë - Spanja dhe Algjeria, Izraeli dhe Palestina, Maroku dhe Uashingtoni, të gjithë në të njëjtën fjali.

Pse kjo nuk është histori e largët

Ballkani e njeh këtë lojë nga të dyja anët. Kufiri si mjet negociatash nuk është shpikje veriafrikane - është vegël që e përdor kushdo që mban territor nëpër të cilin dikush tjetër dëshiron të kalojë. Dallimi është vetëm te ai që e mban dorezën dhe çfarë kërkon në këmbim.

A e hapi Maroku qëllimisht kufirin? Konfirmim publik nuk ka dhe ndoshta nuk do të ketë. Por kur një shtet me vite provon se mund ta vulosë kufirin, e pastaj ai kufi lëshon pikërisht dhjetë ditë pas hapit që e nervozon më së shumti - atëherë kërkimi i provave bëhet mirësjellje, jo skepticizëm.