Një vend me dhjetë milionë banorë këtë vit ka tërhequr 2,8 miliardë dollarë në startapë, kurse vlerësimet janë se deri në fund të vitit do të arrijë së paku pesë miliardë. Vitin e kaluar ishin 3,2 miliardë. Maja ende është viti 2021 me 8,5 miliardë - viti kur paratë ishin të lira kudo - por pas ftohjes, ekosistemi suedez sërish po nxehet. Të dhënat janë të Dealroom-it.

Suedia tashmë i ka Spotify dhe Klarna, por vala e re është më interesante: Legora për inteligjencë artificiale juridike, Lovable për programim me përshkrim në vend të kodit, Neko Health për skanime shëndetësore, Einride për transport autonom mallrash. Nuk është një yll i vetëm - është një varg.

Përgjigjja që jep investitorja është pakëndshëm e thjeshtë

Sophia Bendz, partnere e përgjithshme në Cherry Ventures dhe ish-punonjëse e Spotify-t, këtë e shpjegon me një ndryshim në atë se çfarë konsiderohet e dëshirueshme. Kur ajo punonte në Spotify, të rinjtë optimizonin për bankë ose konsulencë. „Tani, mendoj se shumë njerëz optimizojnë për të krijuar gjëra dhe për liri, dhe ndoshta edhe për pasuri“, thotë ajo.

Kjo tingëllon si frazë derisa të shihet çfarë qëndron poshtë saj. Gjenerata e parë e themeluesve nuk iku - ajo tani mentoron, investon dhe ndonjëherë kthehet në lojë. Daniel Ek, themeluesi i Spotify-t, është edhe themelues i Neko Health-it. Njerëz që kanë punuar në Lovable dhe Legora tani nisin firmat e veta, vëren Bendz, sepse nga afër panë se kjo është e realizueshme.

Këtu është pjesa që rrallë thuhet: kapitali ndjek, nuk udhëheq. Bendz thotë se investitorët amerikanë gjithnjë e më shpesh zbresin në Stokholm me oferta të gatshme. „Ky është konfirmim se këtu ndërtohen kompani të mira“, thotë ajo. Paratë janë pasojë e ekosistemit, jo shkak i tij.

Çfarë përcillet nga kjo dhe çfarë jo

Është lehtë ta shohësh Suedinë dhe të përfundosh se modeli i saj nuk vlen askund në jug - standard i lartë jetese, institucione të shëndosha, rrjet i fortë social që i lejon njeriut të rrezikojë pa e humbur shtëpinë. Është e vërtetë. Por një pjesë e shpjegimit nuk ka lidhje as me prodhimin e brendshëm bruto, as me tatimet: është nëse themelues është diçka që ia vlen të jesh.

Ky është qëndrim shoqëror, jo zë buxhetor. Dhe kjo është pjesa që asnjë strategji për inovacion e shkruar në ministri nuk mund ta prodhojë me nënshkrim. Cikli suedez - themeluesi ia del, mbetet, investon te i ardhshmi - është mekanizëm që zgjat me dekada, jo program me afat.

Ballkani ka talente, ka firma që punojnë për klientë të huaj, ka njerëz që këtë punë e njohin nga brenda. Ajo që shihet më rrallë është rrjedha e kthimit: një themelues i suksesshëm që mbetet dhe e financon të ardhshmin. A është kjo çështje parash, apo e asaj se çfarë konsiderohet sukses pasi të jenë fituar?