Njerëzit që për dekada jetojnë në banesa në pronësi shtetërore mund të marrin edhe një shans për ta rregulluar statusin e tyre. Propozim-ndryshimet e Ligjit për banim hapin afat të ri, deri më 31 dhjetor 2027, për kërkesa për blerje ose qira. Ato kanë të bëjnë me shfrytëzuesit me akt ose kontratë të lidhur para 16 majit 1998, si dhe me anëtarë të caktuar të familjeve të bartësve të ndjerë të së drejtës.

E reja është se të gjithë ndahen sipas të ardhurave, në katër kategori. Dhe kufiri i parë është më i rëndi: marrësit e ndihmës sociale ose të përhershme në para nuk kanë të drejtë blerjeje. Vetëm qiraje, pa qira për sa kohë e kanë atë status. Më të varfrit, pra, do të mund të mbeten në banesë, por kurrë të bëhen pronarë të saj, të paktën jo derisa janë të varfër.

Çmimi i qirasë dhe i blerjes

Për familjet me të ardhura deri në një pagë neto mesatare e gjysmë, qiraja do të ishte 25 ose 35 denarë për metër katror. Për ata mes një e gjysmë dhe dy e gjysmë pagave mesatare, 62 ose 95 denarë. Mbi dy paga mesatare e gjysmë, 190 denarë për metër katror. Për një banesë prej 60 metrash katrorë kjo është një gamë nga 1.500 deri në 11.400 denarë në muaj.

Blerja do të mund të shlyhej deri në 30 vjet, në më së shumti 360 këste mujore, me interes fiks vjetor prej 4 për qind. Pjesëmarrja nuk është e njëjtë për të gjithë: së paku 5 për qind e vlerës së banesës për kategorinë më të ulët të të ardhurave, 20 për qind për të mesmen dhe 30 për qind për më të lartën. Kushte ka: shtetësia, vendbanimi në komunë, të mos shfrytëzohet banesë tjetër shtetërore ose lokal afarist dhe banesa të shfrytëzohet që para 13 gushtit 2009. Kontrollohet edhe nëse familja zotëron banesë, shtëpi, shtëpi pushimi ose lokal afarist.

Kur të skadojë afati

Kush nuk paraqet kërkesë deri në fund të vitit 2027, ka afat shtesë deri më 31 mars 2028. Pas kësaj pason dëbimi me forcë. Dëbimi pason edhe nëse kërkesa refuzohet dhe brenda 30 ditëve nuk paraqitet e re.

E sa njerëz janë në të vërtetë të prekur? Shoqëria aksionare për ndërtim dhe menaxhim të hapësirës banesore dhe afariste nuk ka shifër zyrtare për shfrytëzuesit e banesave shtetërore që nuk i kanë rregulluar të drejtat, as për banesat e marra mbi atë bazë, me arsyetimin se statusi i tyre është i ndryshueshëm. Eksperti i ndërtimit Nikolla Vellkovski paralajmëron se banesat nuk guxojnë të bëhen biznes për rishitje dhe se një pjesë e madhe e tyre janë në ndërtesa të vjetra të viteve nëntëdhjetë, disa pa ashensor.

Shteti, pra, e di saktësisht kur do ta dëbojë dikë, por nuk e di sa janë ata që mund t'i dëbojë. A shkruhet ligji për njerëz apo për një tabelë që askush nuk e ka plotësuar?