SDSM lideri Venko Filipçe, gelecek hafta yolsuzlukla mücadele için yeni bir yasa teklifinin sunulacağını duyurdu - Estonya modelinden esinlenmiş. „Bu, sonraki seçimlerden sonra başbakan olarak imzalayacağım ilk yasa olacak" dedi Koha'nın „Rishtazi" podcast'ında verdiği röportajda. Söylem iddialı. Soru, söylemin gerçekçi olup olmadığı.

Estonya modeli Balkanlar'da yeni değil. Bu model altın standart olarak görülüyor - şu an küresel sıralamalarda yolsuzlukla mücadelede 12. ülke. Ama arkasında özel bir şey var: devlet hizmetlerinin dijitalleşmesi. Estonya dünyanın en dijitalleşmiş ülkelerinden biri - devlet hizmetlerinin yüzde 99'u çevrim içi, her vatandaşın dijital kimliği var, idari her karar izlenebilir.

„Estonya, Avrupa yolunda reform yapana kadar yolsuzluk içindeydi" diye hatırlattı Filipçe. Tarihsel olarak doğru. Ama gizli unsur şu ki Estonya, açık siyasi iradeye ve oldukça güçlü bir sivil topluma sahip küçük bir ülkeydi. Makedonya'da siyasi parçalanma var ve reformlar hâlâ siyasi anlaşmaların rehinesi.

„Sistemde, başta yargıda reformlar yapılmalı, çünkü vatandaşlar bunu istiyor. Bu reformlar Avrupa Birliği ile katılım müzakereleri olmadan yapılamaz" diye vurguladı Filipçe. Çevirisi: yasayı sunuyoruz, ama gerçek değişim yalnızca Makedonya AB'ye girerse gelecek. Bu, siyasetçilerin sıkça başvurduğu bir cevap - kendi kararlarını etki edemedikleri bir şeyin bağlamına yerleştiriyorlar.

Mevcut iktidara yönelik eleştiri doğrudan: „Çünkü bu iktidara denetim olmaması yarıyor. Son dönemde kaç tane yolsuz ihale ve süreç açıkladığımıza bakın. Yargı organları nasıl tepki veriyor? Savcılık nasıl tepki verdi?" Filipçe, VMRO-DPMNE'nin reformlara karşı bilinçli çalıştığını ima ediyor. Açık paradoks - SDSM iktidardayken VMRO-DPMNE onları aynı şeyle suçluyordu.

Vatandaş için soru standart. Bu kez teklif farklı olacak mı? Makedonya'nın 2002'den beri „yolsuzlukla mücadele stratejileri" var. Ajansı var, yasaları var, kurumları var. Eksik olan - sistemik etki. Estonya'dan esinlenen bir teklif bir şey getirebilir, eğer siyasi mutabakat sağlanırsa. Onsuz - „başaramayan reformlar" klasöründe başka bir yasa olacak.

Muhalefet sonraki seçimlere açık bir mesajla gidiyor: „biz reformcuyuz". İktidar „ihanet" ve daha önce duyduğumuz benzer argümanlarla yanıtlayacak. Bu iki tartışmanın arasında gerçekten karşı koyan bir yolsuzlukla mücadele yasası için yer var mı? Yalnızca zaman gösterecek. Şimdilik vaatlerimiz var - ama Makedon siyasetçilerinin vaatlerinin nadiren sonuca ulaştığına dair bolca tecrübemiz de.