"Her vatandaş 2.620 euro borçlu" - Merkez Bankası'nın en son verileri alınıp nüfusa bölündüğünde manşet böyle görünüyor. Makedonya'nın net dış borcu haziran sonunda 4,763 milyar euroya, yani öngörülen GSYH'nin yüzde 25,9'una ulaştı. Marta göre 30 milyon euro, yani yüzde 0,6 arttı.

Kişi başı rakam dikkat çekici, ama doğru bir tablo değil. Bu borcun yarısından fazlası devletin borcu değil. Merkez Bankası'na göre net dış borcun yüzde 58,2'si özel sektöre ait - yurt dışından borçlanan şirketlere ve bankalara. Kimse size 2.620 euroluk bir ödeme makbuzu göndermiyor.

İki kat büyük olan rakam

Aynı açıklamada çok daha az ilgi gören ama çok daha fazlasını anlatan bir veri var. Ülkenin negatif net uluslararası yatırım pozisyonu haziran sonunda 8,986 milyar euroya ulaştı - öngörülen GSYH'nin yüzde 48,9'u. Sadece üç ayda 134 milyon euro derinleşti. Daha basit bir ifadeyle: Makedonya'nın dünyaya karşı yükümlülükleri, yurt dışındaki alacaklarından ve varlıklarından çok daha fazla.

Bu bir iflas alarmı değil, modelin teşhisi. Yabancı yatırım, ithalat ve dış alacaklılardan borçlanma üzerinden büyüyen bir ekonominin bilançosu böyle olur. Soru şu: Geri dönen de büyüyor mu - ihracat, ülkede kalan kâr, yerli yatırımlar? Sadece yükümlülükler büyüyorsa, tek bir çeyrekte 134 milyon, birinin farkın nereye gittiğini açıklaması için yeterli bir sebep.