Lideri i BSDM-së Venko Filipçe njoftoi se javën e ardhshme do të paraqitet një propozim-ligj i ri kundër korrupsionit - i frymëzuar nga modeli estonez. „Ky do të jetë ligji i parë që do të nënshkruaj si kryeministër pas zgjedhjeve të ardhshme", deklaroi në një intervistë për podkastin „Rishtazi" të Kohës. Retorika është ambicioze. Pyetja është nëse retorika është edhe realiste.

Modeli estonez nuk është i ri në Ballkan. Ky model shihet si standardi i artë - tani vendi i 12-të në botë në luftën kundër korrupsionit sipas renditjeve globale. Por pas tij qëndron diçka specifike: digjitalizimi i shërbimeve shtetërore. Estonia është një nga vendet më të digjitalizuara në botë - 99 për qind e shërbimeve shtetërore janë online, çdo qytetar ka identitet digjital, çdo vendim i administratës është i gjurmueshëm.

„Estonia ka qenë në korrupsion derisa nuk u reformua sipas rrugës evropiane", kujtoi Filipçe. Kjo është historikisht e saktë. Por elementi i fshehur është që Estonia ishte vend i vogël me vullnet të qartë politik dhe me një shoqëri civile mjaft të fortë. Maqedonia ka fragmentim politik dhe reformat janë ende peng i marrëveshjeve politike.

„Duhet të bëhen reforma në sistem, mbi të gjitha në atë gjyqësor, sepse qytetarët e kërkojnë. Këto reforma nuk mund të bëhen pa negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian", theksoi Filipçe. Përkthim: ne ofrojmë ligjin, por ndryshimi real do të vijë vetëm nëse Maqedonia hyn në BE. Kjo është përgjigjja që politikanët shpesh përdorin - vendosin vendimet e tyre në kontekstin e diçkaje që s'mund ta ndikojnë.

Kritika ndaj qeverisjes aktuale është e drejtpërdrejtë: „Sepse kësaj qeverie i pëlqen të mos ketë kontroll. Shikoni sa tendera korruptivë dhe procedura kemi raportuar në periudhën e fundit. Si reagojnë organet gjyqësore? Si reagoi Prokuroria?" Filipçe nënkupton që VMRO-DPMNE punon qëllimisht kundër reformave. Paradoksi i dukshëm - kur BSDM ishte në pushtet, VMRO-DPMNE-ja i akuzonte për të njëjtën gjë.

Për qytetarin, pyetja është standarde. A do të jetë i ndryshëm ky propozim? Maqedonia ka „strategji antikorrupsion" që nga viti 2002. Ka agjenci, ka ligje, ka institucione. Ajo që mungon është efekti sistemik. Një propozim i frymëzuar nga Estonia mund të sjellë diçka, nëse arrihet konsensus politik. Pa atë - do të jetë edhe një ligj në dosjen e „reformave që nuk ia dolën".

Opozita po lëviz drejt zgjedhjeve të ardhshme me një mesazh të qartë: „ne jemi reformatorët". Pushteti do të përgjigjet me „tradhti" dhe argumente të ngjashme që i kemi dëgjuar. A ka mes këtyre dy diskutimeve hapësirë për një ligj vërtet të kundërvënë kundër korrupsionit? Vetëm koha do ta tregojë. Për momentin kemi premtime - por edhe shumë përvojë që premtimet e politikanëve maqedonas rrallë arrijnë rezultatin.