Moskova'nın Balkanlar'da yeni bir sorunu var ve adı savunma iş birliği. Rusya Dışişleri Bakanlığı Güneydoğu Avrupa dairesi başkanı Yuri Pilipson, TASS'a verdiği röportajda Hırvatistan, Arnavutluk ve Kosova arasındaki üçlü bildirgeyi bölgeyi istikrarsızlaştıran bir „askeri yarı blok” olarak tanımladı.

Belge, Mart 2025'te Tiran'da üç ülkenin savunma bakanlarınca imzalandı. Savunma sanayisinde iş birliği, ortak tedarik, kuvvetlerin birlikte çalışabilirliği ve veri paylaşımı öngörüyor. Öngörmediği şey ise ittifak - ortak savunma maddesi yok, kimsenin kimseye yardıma koşma yükümlülüğü yok. Hukuken bakıldığında bu bir iş birliği çerçevesi, 5. madde değil.

İş birliği ne zaman „eksen” olur

Pilipson somut olarak savunma sanayisinin geliştirilmesine, ortak tedariklere ve veri paylaşım sistemlerine, özellikle de BM Güvenlik Konseyi'nin 1244 sayılı kararına atıfla Kosova'nın askeri kapasitesinin güçlendirilmesine itiraz etti. Ona göre „kapalı bir Zagreb-Tiran-Priştine ekseninin oluşturulması istikrarsızlaştırıcı bir faktör”.

Moskova bu arada, düzenlemenin sözde „Sırp karşıtı niteliği” konusunda Sırbistan'ın kaygılarını paylaştığını açıkça bildirdi. Sırbistan gerçekten de bildirgeye imzalandığı sırada sert biçimde karşı çıkmıştı.

Çift tabanlı bir sözlük

Kelime seçimini fark etmeye değer. Birlikte ekipman alan üç ülke „yarı blok”. Veri paylaşan üç ülke „eksen” oluşturuyor. Bu, Balkanlar'da ağırlığı olan bir sözlük - „eksen” burada nötr bir terim değil ve Pilipson bunu biliyor.

İlginç olan bir başka nokta, üç imzacıdan ikisinin NATO üyesi olması. Hırvatistan 2009'dan beri İttifak'ta, Arnavutluk da aynı yıldan. Bölgedeki üçüncü bir ülkeyle savunma iş birlikleri, üyeliğin kendisinden daha büyük bir askeri gerçek olamaz. Sorun buysa, sorun on beş yıllık; geçen martta başlamış değil.

Bunun bizim için anlamı

Makedonya bu bildirgenin imzacısı değil. Ama 2020'den beri NATO üyesi ve Moskova'nın istikrarsızlaştığını iddia ettiği bölgenin tam ortasında duruyor. Balkanlar'a çekilen her çizgi - bir yanda „eksen”, öbür yanda „kaygı” - istesek de istemesek de bizi o çizginin bir yerinde bırakıyor.

Geriye kalan soru basit: komşular arasındaki bölgesel savunma iş birliği istikrarsızlaştırıcıysa, tam olarak ne istikrar getirici olurdu? Bu sorunun yanıtı genellikle sorunun kendisinden çok, sorunu ortaya atan hakkında bilgi verir.