Дваесет и пет денари за килограм пиперка ајварка. Со таа цена струмичките земјоделци ги блокираа улиците и подрачната канцеларија на Министерството за земјоделство, со трактори и механизација. Со нив дојдоа и децата, со транспаренти.

„Дајте цена за пиперот, за да остарам на дедовото огниште” – тоа беше едно од нивните пораки. Друго дете носеше плакат со текст дека со 25 денари неговите деца ќе се раѓаат во Швајцарија и во ЕУ. Тоа не е реторика измислена за камерите. Тоа е сметка што секој од тие родители ја прави наглас на својата маса.

Од 25 на 40 денари за еден ден

Ден по протестот, министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство Борче Серафимовски соопшти дека е постигнат договор. Ајварката од следниот ден се откупува по повисоки цени: прва класа за 40 денари, прва/втора и за индустриски капацитети 30 денари, а шкартот како класа 15 денари.

Задржете се на тоа. Цената скокна од 25 на 40 денари за прва класа – за 60 отсто – за нешто повеќе од дваесет и четири часа откако тракторите излегоа на улица. Ако таа цена била возможна во понеделник, била возможна и претходната недела. Единствената променлива што се појави во меѓувреме беа блокираните улици.

Земјоделците бараат уште: навремена исплата на субвенциите по килограм и по површина, скратување на рокот на плаќање од фабриките на три месеци, и редовни месечни средби со министерството, фабриките и откупувачите пред секоја сезона на садење и берба. Организаторите, здружението на млади земјоделци, соопштија дека не се задоволни со цени што само ги држат живи и дека блокадите продолжуваат до официјален договор.

Реченицата што вреди да се запомни

Министерот рече дека пазарните услови ја одредуваат цената, но дека откупот мора да биде законски, транспарентен и предвидлив. Потоа додаде и нешто поважно – дека овие состојби не треба да се повторуваат секоја година, туку треба да се надминуваат со системски решенија.

Тој е во право. И токму затоа реченицата е неудобна: ако одговорниот министер знае дека проблемот се повторува секоја година, тогаш прашањето не е дали е свесен, туку зошто системското решение повторно доаѓа откако тракторите ќе излезат.

Оваа година пиперката доби цена. Следната година ќе биде некоја друга култура и некој друг откупен центар, и повторно ќе се преговара откако ќе се блокира патот. Тоа не е пазар – тоа е цена договорена под притисок, што значи дека без притисок нема ни договор.