Од 10 јули, кинескиот гигант Alibaba им забранува на своите вработени да користат Claude Code – алатката за програмирање на американската Anthropic. Официјалната класификација: софтвер со висок ризик. Наместо неа, компанијата ги упатува инженерите кон сопствената алатка Qoder. Приказната изгледа како обична внатрешна одлука, но под неа се крие целата геополитика на вештачката интелигенција.

Работата има и втора страна. Anthropic и онака веќе им забранува на кинеските компании пристап до своите модели. Уште повеќе – според извештаи, постоела верзија на Claude Code што содржела код наменет да ги препознае кинеските корисници, за да спречи неовластен пристап и таканаречена дистилација (обучување на туѓ модел врз излезите од друг). Со други зборови, американската алатка тивко проверувала кој седи од другата страна на екранот.

Од Anthropic ја признаа таа мерка, но ја опишаа како експеримент. „Го лансиравме во март за да спречиме злоупотреба на сметки од неовластени препродавачи“, изјави Тарик Шихипар од компанијата, додавајќи дека оттогаш имаат посилни заштити и дека и онака планирале да го тргнат. Прашањето што останува е поинакво: колку „алатки“ што ги користиме секој ден тивко решаваат кој смее да ги користи, а кој не?

Оваа мала кавга меѓу Alibaba и Anthropic е слика на нешто поголемо. Светот на вештачката интелигенција се дели на два блока – американски и кинески – и секој ѕида свои огради. Америка заклучува модели, Кина гради свои алтернативи, а корисниците насекаде во светот се будат со сè помалку избор за тоа чија технологија смеат да ја отворат. Балканскиот програмер, кој нема ни американски ни кинески пасош во оваа игра, само гледа како вратите се затвораат една по една.