Багерите се враќаат на планината Кожуф. Концесионерот за изградба на мала хидроцентрала на реката Дошница доби продолжена дозвола, и активистите кои минатата година месеци кампуваа на патот – сега се враќаат на барикадите. Дошница е една од последните недопрени планински води во земјава, и со изградба на мала хидроцентрала, таа ризикува да биде ставена во цевка.

Минатата година по 72 дена блокади и силна јавна реакција (вклучително и поддршка од Грета Тунберг), механизацијата беше повлечена. Активистите тогаш мислеа дека е победа. Тие сега учат дека во Македонија „победата” значи „пауза” – концесионерот се враќа кога ќе се намали политичкиот товар.

Овој пат има нови елементи. Според активистите, концесионерот подготвува и приватно обезбедување – да ги одбие неминовните блокади. Со други зборови: оваа фаза од конфликтот ќе биде пожестока од претходната. Граѓанските активисти од Гевгелија, Кавадарци и околните места веќе организираат нови протести.

„Знаеме дека се подготвува внесување на механизација со обезбедување, но Дошница е наша и нема сила што ќе нè натера да молчиме додека се уништува една од последните чисти реки и природни богатства. Ќе стоиме пред багерите, пред механизацијата и пред секој обид за ставање на Дошница во цевка,” изјавија од активистичката организација Чејнџмејкерс.

Прашањето кое останува без одговор е – зошто се градат мали хидроцентрали во подрачја кои се природни богатства, кога нивниот енергетски придонес е минимален? Малите хидроцентрали не решаваат енергетска криза. Тие генерираат скромна електрика – но уништуваат екосистеми кои не може да се регенерираат. Економски сметки кои не се исплатат.

Концесионерите ги добиваат тие дозволи затоа што постојат правни рамки кои им го дозволуваат. Локалните власти често ги поддржуваат – бидејќи им е полесно отколку да се борат против нив. И тогаш, кога локалните граѓани блокираат пат, политичарите се појавуваат со изјави за „поддршка” – а потоа исчезнуваат кога механизацијата се враќа. Тоа е модел кој веќе го виделе и Шар Планина, и Маврово, и Пелистер.

За Балканот, Дошница е симбол. Не само за реката. Туку за моделот: колку се вреди едно мало рудно богатство наспроти една чиста природа. Активистите веруваат дека одговорот е јасен. Концесионерите и нивните политички партнери го прават спротивниот предмет. И оваа година Кожуф пак ќе биде арена за тој спор.