Компанијата Databricks објави нов круг на финансирање што ја вреднува на 188 милијарди долари (околу 172 милијарди евра) – бројка поголема од годишниот бруто производ на неколку балкански држави заедно. Точната сума не е соопштена, парите сè уште не се на сметка, а кругот се затвора дури некаде на крајот од летото. Со други зборови: вредноста е објавена пред да пристигнат парите. Толку голема е довербата – или притисокот – на пазарот на вештачка интелигенција.

Ова не е случаен скок. Во последните осумнаесет месеци Databricks оди од круг во круг со ретка брзина. Во февруари собра 5 милијарди долари при вредност од 134 милијарди. Во септември 2025 – милијарда при 100 милијарди. А во декември 2024 – рекордни 10 милијарди при 62 милијарди. Толку многу серии на финансирање што на интернет веќе се шегуваат кога ќе стигне „Серијата АА”, бидејќи азбуката им се исцрпува.

Трикот што ги отвора сефовите е стар колку и самата ВИ треска: препакување. Databricks е основана во 2013 година како компанија за складирање и брза анализа на огромни количини податоци во облак – класична деловна софтверска фирма од времето пред ChatGPT. Ништо во тоа не е ВИ по потекло. Но пристапот до податоците на големите компании ја стави во идеална позиција да ги услужува токму оние што сега трчаат по вештачка интелигенција со корпоративни стандарди за безбедност.

И тоа е поентата што вреди да се задржи. Databricks не е ВИ лабораторија – таа се прекрсти во ВИ компанија. Изнесе низа производи со вистински имиња – база на податоци за ВИ агенти, ВИ портал, „мета-платформа” што управува со повеќе агенти – и одеднаш легендата се смени. Довчерашната SaaS фирма сега собира милијарди како да е дел од новата ера. Ефектот е толку моќен што дури и синџирот сендвичарници Jersey Mike’s спомнал „вештачка интелигенција” дури 22 пати во своите документи за берза.

Има и еден детал што кажува повеќе од самата валуација. Извршниот директор Али Годси неодамна објави внатрешно мерење направено за да ги контролира трошоците за ВИ кај своите 3.000 инженери. Заклучокот: отворените модели, особено кинескиот GLM 5.2, веќе се справуваат и со најтешките задачи за програмирање – и тоа поевтино од затворените модели на Anthropic и OpenAI. Компанијата што собира 172 милијарди евра на ВИ бранот истовремено тивко признава дека евтините отворени алтернативи ја стигнуваат скапата инфраструктура. Кој на крајот ја плаќа таа сметка – инвеститорот или корисникот?