Десет дена траеше „историскиот” мир. САД изведоа воздушни напади врз Иран како одмазда за ирански напад со дрон врз товарен брод во Хормускиот теснец – првата американска воена акција откако двете земји на 17 јуни потпишаа примирје. Толку за договорите што се прогласуваат за пресвртница; на Балканот добро знаеме колку вредат потписите кога интересите се судираат.

Примирјето, наречено „Исламабадска декларација”, беше склучено меѓу претседателите Доналд Трамп и Масуд Пезешкијан и навестуваше нешто речиси невозможно: укинување на американската поморска блокада, повторно отворање на Хормуз за слободна трговија, времени дозволи за извоз на иранска нафта и одмрзнување на ирански средства во странство. Имаше дури и рок од 60 дена за сеопфатни преговори, вклучително и за нуклеарната програма. На хартија – дипломатски пробив. Во реалноста – до првиот дрон.

Американската команда соопшти дека удриле по ирански складишта за ракети и дронови, радарски позиции и крајбрежни цели. Иран веднаш возврати – Револуционерната гарда тврди дека погодила американски воени позиции во регионот. Трамп нападот со дрон го нарече „глупаво кршење на примирјето”, а потпретседателот Венс порача дека „насилството ќе биде пречекано со насилство”. Реторика што звучи познато секому што следел како се распаѓаат ветувањата за мир.

Зошто ова е важно и за нас? Затоа што Хормускиот теснец е грло низ кое поминува огромен дел од светската нафта – а секое затворање или ескалација таму се чувствува на пумпите ширум светот, вклучително и кај нас. Кога два горди противника играат на работ, цената ја плаќаат и оние што немаат никаква врска со конфликтот. Прашањето не е дали примирјето ќе се одржи, туку колку вакви „примирја” треба за некој да сфати дека потпис без доверба е само пауза меѓу два удара.