Десет дена траеше историскиот мир: САД повторно удрија по Иран, потписот се распадна при првиот дрон

Десет дена траеше „историскиот” мир. САД изведоа воздушни напади врз Иран како одмазда за ирански напад со дрон врз товарен брод во Хормускиот теснец – првата американска воена акција откако двете земји на 17 јуни потпишаа примирје. Толку за договорите што се прогласуваат за пресвртница; на Балканот добро знаеме колку вредат потписите кога интересите се судираат.

Примирјето, наречено „Исламабадска декларација”, беше склучено меѓу претседателите Доналд Трамп и Масуд Пезешкијан и навестуваше нешто речиси невозможно: укинување на американската поморска блокада, повторно отворање на Хормуз за слободна трговија, времени дозволи за извоз на иранска нафта и одмрзнување на ирански средства во странство. Имаше дури и рок од 60 дена за сеопфатни преговори, вклучително и за нуклеарната програма. На хартија – дипломатски пробив. Во реалноста – до првиот дрон.

Американската команда соопшти дека удриле по ирански складишта за ракети и дронови, радарски позиции и крајбрежни цели. Иран веднаш возврати – Револуционерната гарда тврди дека погодила американски воени позиции во регионот. Трамп нападот со дрон го нарече „глупаво кршење на примирјето”, а потпретседателот Венс порача дека „насилството ќе биде пречекано со насилство”. Реторика што звучи познато секому што следел како се распаѓаат ветувањата за мир.

Зошто ова е важно и за нас? Затоа што Хормускиот теснец е грло низ кое поминува огромен дел од светската нафта – а секое затворање или ескалација таму се чувствува на пумпите ширум светот, вклучително и кај нас. Кога два горди противника играат на работ, цената ја плаќаат и оние што немаат никаква врска со конфликтот. Прашањето не е дали примирјето ќе се одржи, туку колку вакви „примирја” треба за некој да сфати дека потпис без доверба е само пауза меѓу два удара.