Дивата депонија во Визбегово повторно е преполна со отпад, а од локацијата се шири силна непријатна миризба. Жителите се загрижени – и имаат сериозна причина, затоа што истата локација и во претходните години била честа мета на пожари, при што горењето на натрупаниот отпад го загадувало воздухот во Скопје и околината.

Тоа е првиот дел. Вториот е на другата страна од градот, во Арачиново, и тој веќе гори.

„Ваквите пожари се појавуваат речиси секоја година“

Тоа не е реченица од граѓанска иницијатива. Тоа е реченица од градоначалникот на општина Арачиново, Даут Беќири, во писмен одговор.

Беќири соопшти дека пожарот на локацијата е локализиран, а во интервенцијата помогнал и Центарот за управување со кризи. Признава дека проблемот е долготраен и додава: „За жал, ваквите пожари се појавуваат речиси секоја година, поради што мора да работиме и на долгорочно, системско решение.“

Тоа е искрен одговор. И токму затоа треба да се прочита и следната негова реченица со внимание.

Решението е регионална депонија. Која допрва треба да работи

Според градоначалникот, трајното решение е предвидено преку проект поддржан од Европската Унија – воспоставување регионален систем за управување со отпад, со регионални депонии низ државата. Со изградбата и ставањето во функција на регионалната депонија во Дрисла, отпадот од Арачиново ќе се носи таму.

„За реализацијата на овој процес е потребно време, но очекувањето е дека во следните неколку години… овој проблем конечно ќе биде решен на траен начин“, вели Беќири.

Општината, вели тој, во меѓувреме реализирала станица за селекција на отпад што ќе помогне подобро да се менаџира отпадот и да се намали неконтролираното одлагање.

Значи имаме признат проблем, признато повторување секоја година, и решение чиј рок е „следните неколку години“. Од Центарот за управување со кризи велат дека веќе е разговарано со сите надлежни институции за изнаоѓање решение за дислокација на депонијата. Разговарано – тоа е глаголот.

Што значи тој чад кога ќе се спушти во котлината

Од „Зелен хуман град“, на чија иницијатива екипа излегла на терен, ги наведуваат конкретните последици: отровниот чад се спушта и се задржува во котлината, тешки метали навлегуваат длабоко во земјата, а изложеноста влијае врз акутните и хроничните респираторни заболувања – астма, бронхитис, опструктивна болест на белите дробови. Посочуваат и зголемен ризик од карциноми поради долготрајна изложеност на токсични гасови, како и оштетување на кардиоваскуларниот и нервниот систем.

Драган Димковиќ од таа организација оди подалеку и тврди дека долгогодишното одлагање и палење отпад на нелегални депонии директно го нарушува Уставот на Република Македонија.

Чадот не признава општински граници

Скопје ја има таа несреќна геометрија: котлина што задржува сè што ќе се запали во неа. Визбегово на север, Арачиново на североисток – а надлежностите за двете локации се поделени меѓу различни општини, додека последицата се дели на цел град.

Забележете и што фали во целата приказна. Од Визбегово нема изјава од надлежен. Нема соопштение дали отпадот ќе се отстрани, кога, и кој ќе го плати. Она што има е миризба, натрупан отпад и историја на пожари на истото место.

Разликата помеѓу двете локации не е во опасноста – таа е иста. Разликата е што за едната некој барем одговорил на прашање.