Тандем-велосипедот на Кристијан Лазарев има 26 години. Не 26 месеци – 26 години. И тоа е најкраткиот начин да се објасни во каква состојба е адаптивниот спорт во земјата.

Лазарев, младо момче од Скопје, го изгуби видот кон петнаесеттата година. „Од мал пораснав на точак“, вели. Не возел од петнаесет до околу дваесет, а потоа дознал дека постојат тандем точаци. Го набавил, и оттогаш го вози – најмногу со сестра му.

„Исто е возењето како на стандарден велосипед само треба да се усогласите со совозачот, во исто време се трга и запира. Со постигнува брзина над 30 километри без проблем“, објаснува тој.

Над 30 километри на час, на велосипед стар четврт век, од човек што не гледа. Тоа е приказната. Останатото е за системот.

Немаат каде да го купат

Тандем-велосипедите засега не се продаваат во Македонија. Не се увезуваат, не се нарачуваат преку продавница, не се дел од ниту една програма за помагала. Кој сака – се снаоѓа.

„Има неколку тандем велосипеди во Скопје, купени кој од каде ќе се снајде. Обично од странство ги носат. Има 5-6 ентузијасти за точаци што ги возат. Проблем е и одржувањето зашто делови тешко се наоѓаат“, вели Лазарев.

Пет или шест луѓе во главниот град. Со опрема донесена од странство. Со делови кои се бараат како за некој музејски автомобил. Тоа е целата „сцена“ за еден спорт што во соседните држави има клубови и лиги.

Што се случи во Преспа

Овој викенд, покрај Преспанското Езеро, се одржа првата инклузивна велосипедска тура во земјата. Од Претор до Сливница и назад, лица со и без физичка попреченост, на адаптивни и стандардни велосипеди. Учеството било бесплатно, а на завршницата учесниците имале можност да испробаат пет различни видови адаптивна опрема.

Настанот го организираше здружението „Икуалити“ во партнерство со „Иднина на традицијата“ од Ресен, во рамки на проектот „Магијата на Преспа“ од програмата #ЕУзаПреспа, поддржана од Делегацијата на ЕУ и реализирана од УНДП.

Александар Стојановски од „Иднина на традицијата“ го објасни зошто тоа значи нешто: „Јас сум со ограничена можност за движење, па затоа адаптивниот велосипед ми овозможува да го управувам со рацете“.

Скопје има патеки. Останатата држава – не

Тука доаѓа делот што организаторите го кажаа отворено, и што вреди да се прочита двапати.

„Во Скопје има повеќе патеки за адаптивен велосипедизам, но по локалните и туристичките места, за жал, инфраструктурата не е доволно развиена“, рече Гере Трипков од „Икуалити“.

Значи: човек со попреченост во Скопје може да вози. Истиот човек во Ресен, Претор или Брајчино – зависи од тоа дали некое здружение ќе организира настан. Државната инфраструктура за пристапен туризам, во земја која езерата ги продава како главна туристичка понуда, се сведува на тоа.

Од септември, изнајмување

Има и конкретен исход, што не е секогаш случај со проекти од овој тип. Од септември лицата со попреченост во Преспа ќе можат да изнајмат адаптивни велосипеди – секој со батерија и погон што помага при возењето. Цените: 1.500 денари за помалите, од 2.000 до 2.500 денари за велосипедите со поголема опрема.

УНДП во следните месеци ќе трасира земјена велосипедска патека од над 100 километри покрај Преспанското Езеро, што ќе го поврзе Коњско со Долно Дупени, со делница наменета за адаптивен велосипедизам.

Ако тоа се изгради, Преспа ќе биде прво место во земјата каде пристапноста не зависи од тоа дали некој ќе донесе точак од странство. А дотогаш, најбрзиот адаптивен велосипед во Македонија останува еден тандем стар 26 години, со совозач кој знае кога да тргне и кога да запре.