Словачкиот премиер Роберт Фицо стигна во Москва на 8 мај за прославата на Денот на победата – спротивно на политиката на Брисел и спротивно на повеќето европски престолнини. На грб на самолетот пишува “Slovak Republic”, а во рацете носи венци кои ќе ги положи на Гробот на непознатиот војник во Москва.

Фицо не дојде тивко. Изјави во Москва пред камерите беа провокативни, насочени директно против Брисел: “Нема нација која толку силно чувствува што се случи во таа војна како рускиот народ.” Преведено: ние во Словачка ја знаеме историјата, не дозволуваме да биде ребришана од оние кои најмалку плати́ле за неа.

Програмата на посетата е амбициозна. Освен церемонијалното полагање венци за црвено-армиските војници кои ја ослободиле Словачка и Чехословачка во 1944-45, се очекуваат и разговори со Владимир Путин за економска и научно-техничка соработка. Дополнителен слој – според извори, Фицо носи и порака од украинскиот претседател Зеленски кон Кремљ. Што пишува во неа – не се знае.

За Брисел ова е политичка катастрофа. Член на ЕУ, премиер на земја-членка на НАТО, оди во Москва токму на 9 мај, и ги фотографираат до руски тенкови. Унгарија и Словачка веќе со години играат дисидентска улога во европскиот блок, и Фицо нема намера да ја смени линијата. За мало мнозинство во Стариот континент тоа е “поделба на Европа” – но за дел од источноевропските избирачи е шанса некој да зборува спротивно.

За балканскиот гледач Фицо го отвара прашањето кое политичарите кај нас го избегнуваат. Каде стоиме ние – со Брисел или со Москва? Никаде во средината. Прашањето доаѓа без оглед дали ние сме спремни. Времето кога балкан можеше да гради на двете страни истовремено е завршено, и единствените кои тоа уште не го прифатиле се оние кои треба да донесат одлука. На Фицо или го осудуваме, или го следиме. Третиот пат повеќе не постои.