Кога поранешен американски амбасадор и еден од најпознатите светски дизајнери на интериер купуваат куќа на Мајорка, очекуваш мермер, стакло и нешто што личи на хотел. Она што го добиваш е спротивното: селска куќа од деведесеттите која речиси не е допрена однадвор, и двор што помалку сака да се покажува отколку да се живее во него.

Џејмс Костос беше амбасадор на САД во Шпанија. Мајкл Смит е човекот што дизајнирал интериери за клиенти пред кои повеќето архитекти би се загубиле. Заедно се дваесет и шест години, а Финка Ксарбет ја купија пред две години, по неколку лета поминати на островот како гости.

Куќа која не била срушена за да биде нова

„Куќата беше изградена во деведесеттите, со модерен дизајн, отворена кон градината”, вели Смит. Тоа е клучната реченица во целата приказна, затоа што најскапата одлука во еден таков проект е скоро секогаш одлуката да не се руши. Постои моќен рефлекс кај секој што купува имот: да го избрише претходниот сопственик од секоја површина. Овие двајца тоа не го направиле.

Дворот со фонтана, зелените шкурци, покривот со стар ќерамид, лозите што се качуваат по фасадата – сето тоа изгледа како да чекало некој да не го промени. Ефектот е нешто што многу поскапи реновирања не го достигнуваат: чувството дека куќата постоела и пред тебе.

Правилата се строги, и точно затоа функционираат

Внатре одлуките се сосема свесни. Салонот има сводест плафон со насликани фрески, кристален лустер, огледало во позлатена рамка и мебел кој е удобен наместо да е декоративен. Двата големи кауча не се дизајнерски експонати – на нив може да се седи цела вечер. Тоа е разлика која се гледа веднаш, а ретко се спомнува во списанијата за интериер.

Костос ја именува и својата најсакана точка: „Многу ми се допаѓа погледот од задниот дел, кон планините.” Смит бира спалната, поради високиот плафон. Ниту едниот не спомнува ниту еден предмет – двајцата зборуваат за простор и за поглед. Тоа е најдобриот совет за уредување што ќе го добиеш бесплатно во оваа приказна.

Без брзање

Куќата не е завршена во една сезона, ниту треба да биде. Тоа е разбирлив луксуз кога имаш време, но принципот е применлив и без пари: подобро е соба да остане полупразна шест месеци отколку да се наполни со нешто што ќе го фрлиш за две години. Најголемата штета во домашното уредување не ја прави лошиот вкус, туку брзањето.

„Шпанија ми го смени животот”

Костос е директен за тоа: „Мајорка стана едно од местата каде најмногу се чувствувам дома”, и „За мене, Финка Ксарбет значи чувство на припадност.” Дипломат кој со години живеел од претставување на туѓа земја, на крај наоѓа припадност во трета – тоа е приказна што овде секој ја разбира од спротивната страна, преку сите оние што заминале и нашле дом каде не очекувале.

Куќа која нешто произведува

Од имотот се произведуваат маслиново масло и лимончело. Ова не е декоративен детал за интервју – тоа е разликата меѓу викендица и финка. Куќа која произведува нешто, макар и во мали количини, има поинаков однос со сопственикот. Балканот тоа го знае напамет: секое село има куќа со неколку редови лозје што држат цело семејство закотвено во едно место со генерации.

Врска на далечина

Двајцата дел од годината живеат оддалечено едно од друго, што за врска од дваесет и шест години е речиси административен детал. Смит има реченица која е најубавото нешто во целиот текст: „Мајорка е живо тело кое постојано се движи.”

Тоа е поточен опис на еден медитерански остров од сите туристички брошури заедно. И е причината зошто оваа куќа изгледа како да не е уредена, туку како да се сложила со местото на кое стои. Најскапата одлука во целиот проект беше да не се допира надворешноста – а таа не се плаќа со пари, туку со самодоверба.