Крузерот MV Hondius станува нов глобален случај на јавно здравство. Хантавирус, доскоро третиран како локална реткост на Аргентина и Чиле, сега патува по светот – американски патник позитивен (без симптоми), Французин со симптоми во изолација, Грк ставен во карантин во Атина. Масовна евакуација од Тенерифе во националните престолнини.

Шест луѓе позитивни на тестови, три смртни случаи од почетокот на епидемијата, вклучително еден на брод. Пациентот нула – Лео Шилперордт, холандски орнитолог на 70 години, веројатно се заразил во областа на Ушуаја, Аргентина, пред да се качи на бродот. Затоа што таму – на крајниот југ на Јужна Америка – живее долгоопашот ризов глодар, природниот домаќин на сојот на Андите.

Овој соj има смртност од околу 40 проценти. Тоа е стапка која ја надминува секоја пандемска варијанта на ковид. Но и веднаш ова треба да се додаде: тој не се пренесува лесно. Затоа главниот директор на СЗО Тедрос Аданом Гебрејесус повтори: „Ова не е друг ковид. Ризикот за јавноста е низок”. Превод: страв нема. Но контрола е потребна.

Како работи вирусот? Главно преку контакт со изметот, мочката или плунката на заразените глодари – кога во затворен простор човекот ги вдишува честиците. Инкубацијата трае од една до осум седмици. Симптомите се грозница, мускулни болки, потоа кардиопулмонален синдром. Над 10.000-100.000 случаи годишно на ниво на свет, главно во Азија и Европа. Сојот од Андите е поинаков – тој напаѓа белите дробови, и за разлика од другите хантавируси – може да се пренесе и од човек на човек.

Затоа Грција не запира со мерките. Министерот Адонис Георгјадис повтори дека „нема апсолутно никаков страв од ширење” – стандардна изјава за управување со паника. Но истовремено Атина смета на сериозен скрининг на сите пристигнувачи од бродот. Не паника. Не релаксација. Помеѓу – оној тенок пат на јавно здравство кој Балканот не го науци доволно ниту со ковид.

За Македонија ова не е тест. Не уште. Но прашање е дали имаме капацитет ако пациент со хантавирус пристигне на Скопскиот аеродром по враќање од туристичка крстарица. Имаме ли изолациони простори? Имаме ли тестови? Имаме ли протокол? Тоа се прашања кои треба да се испратат до Министерството за здравство пред да биде доцна, не после.