Акционерите на „Македонија Турист” АД Скопје на 22 мај донесоа двојна одлука: компанијата ќе купи градежно земјиште од 8.081 квадратни метри во Ново Лисиче за 17,7 милиони евра, а истовремено ќе продаде дел од својот имот – меѓу нив, и хотелите „Бристол” и „Јадран”, заедно со ресторанот „Пивница” и неколку станови на улицата „Максим Горки”.

Тоа е економска одлука која, бројки на хартија, изгледа разумна. „Бристол” и „Јадран” не работат со години. Тие се конзервирани објекти кои не носат приход, и продажбата ослободува капитал за нова инвестиција со потенцијал за развој – 34.987 квадратни метри бруто изградена површина за бизнис и резиденција. Бројката од 17,7 милиони евра е 28,21% од сметководствената вредност на компанијата.

Но кога станува збор за хотел „Бристол”, „не работи со години” не ја опишува целата приказна. „Бристол” е еден од најстарите зачувани хотелски објекти во Скопје, отворен во 1924-та година. Во неговите соби, во првите децении на 20-от век, поминаа гости кои дојдоа во градот за бизнис, патници кои се префрлуваа од Солун за Белград, и обични скопјани кои го имаа како дел од урбаниот пејзаж. „Јадран” (познат и како „Арапска куќа”) е изграден меѓу 1936 и 1938-та во арапско-маварски стил, и – според релевантни извори – има статус на заштитен културен споменик.

Сега доаѓа прашањето кое акционерите не одговараат, но кое и градот и историчарите треба да го постават: што ќе се случи со овие два објекта по продажбата? Кога приватен инвеститор купува заштитен културен споменик, теоретски тој не може да го руши – но историјата на Скопје е полна со „инциденти” каде заштитата паѓа, или каде објектот „случајно” гори, и потоа на тој простор израснува стаклена кула. „Хотел Бристол” не е безбеден дури и со статус.

„Македонија Турист” не е приватен бизнис – тоа е компанија со јавни акции и со повеќегодишна врска со државата. Тоа значи дека продажбата на овие два објекта не е само бизнис одлука; тоа е јавна одлука која бара јавно образложение. Покрај тоа што акционерите официјално одлучиле, на јавноста ѝ должи: кој ќе биде купувачот? Каква е историјата на тие купувачи со заштитени културни објекти? Каква е обврската за зачувување? Без одговори на овие прашања, продажбата изгледа како прв чекор кон уништување на уште еден сегмент од старото Скопје.

Хотел „Бристол” има 102 години. Куќата на „Јадран” нема толку, ама има 88 – период кој ги опфаќа две светски војни, еден земјотрес од 1963-та, и многу политички промени. Тие објекти го преживеаа сето тоа. Сега треба да преживеат еден бизнис трансфер. Тоа е парадокс кој многумина во Скопје веќе го гледат како симптом на градот – повеќе ѝ верува на историјата, помалку ѝ верува на сегашноста.