Јапонскиот парламент заврши повеќегодишна расправа за иднината на Хризантемовиот престол на начин што многумина не го очекуваа: наместо да ѝ ги отвори вратите на женската лоза, ја зацврсти исклучиво машката, татковска наследна линија. И тоа и покрај силната поддршка на јавноста за спротивното.

Новиот закон носи две измени. Дозволува подалечни машки роднини постари од 15 години да се вратат во царското семејство преку посвојување, доколку се неженети. И им дозволува на принцезите да го задржат царскиот статус откако ќе се омажат за обичен граѓанин – но нивните сопрузи и деца остануваат непризнати како членови на царското семејство. Половични отстапки, кои внимаваат вистинската врата да остане заклучена.

Криза на самиот врв

Мерката се обидува да реши демографска криза во срцето на монархијата: од шеснаесет возрасни членови на царското семејство, само петмина се мажи, а деца нема. Принцот Хисахито, на 19 години, внук на царот, е првото машко дете родено во царското семејство за четири децении. Ако тој остане без син, под сегашните правила нема наследник – и царската лоза едноставно завршува.

Политичката иронија е тешко да се превиди. Токму првата жена премиер на Јапонија, Санае Такаичи, ја предводеше оваа реформа. Такаичи и конзервативното крило на Либерално-демократската партија тврдат дека машката крвна линија е „единствениот извор на царскиот авторитет и легитимитет”. Професорот Хидеја Каваниши од Универзитетот во Нагоја оцени дека предлогот „не ја одразува јавната волја”.

Студ во кралските палати

Принцезата Аико, на 24 години, единствено дете на царот и царицата, ужива голема популарност – но како жена не може да го наследи престолот. Пред неа во редот се нејзиниот чичко Акишито (60) и неговиот син Хисахито, а трет е принцот Хитачи на 90 години. Царицата Масако, дипломатка школувана на Харвард, развила депресија и анксиозност по раѓањето на Аико, поради критиките што не родила машко. Феминистичката теоретичарка Чизуко Уено вели дека системот ги третира машките членови како приплодници, а од жените бара да функционираат како машини за раѓање машки наследници.

Шведска, Холандија, Норвешка, Белгија, Данска и Луксембург одамна воведоа целосно наследување без разлика на полот. Јапонија останува меѓу малкуте уставни монархии што целосно ги исклучуваат жените – построга дури и од Монако. Институцијата постои околу 1.500 години историски, или 2.600 по традиционалното сметање. Историски, наложниците раѓале околу половина од јапонските цареви, сè додека таа практика не завршила. Без тој механизам, и со стареење и пад на наталитетот, историчарите предупредуваат дека машката лоза долгорочно не може да опстане – многу од можните посвоеници се оддалечени и по 36 генерации од сегашниот цар.

Додека Балканот се расправа за многу работи, ретко за тоа кој смее да седне на престол само поради полот. А Јапонија, една од најмодерните економии на светот, во 2026 година свесно одбра традицијата пред математиката. Прашањето не е дали лозата ќе истрае – туку колку долго една држава може да се преправа дека бројките не се однесуваат на неа.