Во Америка сите зборуваат за враќање на производството дома, особено кога станува збор за дронови и роботи. Мајкл Ван Стинбург тврди дека е чекор пред нив. Последната деценија ја поминал градејќи најразлични електромотори во САД и Северна Америка, а сега со новиот стартап Modal Motors сака да го направи тоа уште еднаш – но овојпат целосно без магнети од ретки земји, за САД уште повеќе да се одврзат од кинескиот синџир на снабдување.

„Кина веќе неколкупати ги покажа мускулите“, вели тој, мислејќи на кинеските ограничувања на пристапот до производи од ретки земји. Острицата ја насочува кон конкуренцијата: „Другите го враќаат производството дома, но во суштина ги копираат кинеските мотори и само ги прават во САД. Се надеваат дека американскиот систем за магнети од ретки земји ќе се развие доволно брзо. Ќе помине уште многу време пред навистина да можат да ја заменат Кина.“ Домашното снабдување со тие материјали е уште години далеку, тврди тој.

Стартапот развива два производа. Првиот е мал електромотор за дронови, кој може да работи и во вентилатори и актуатори, а според фирмата е дизајниран да има што помала маса со што поголема густина на вртежен момент и ефикасност. Вториот е порадикален: т.н. Hybrid Enigma Drive, рамен мотор што се сместува во тесни простори. Со двата Ван Стинбург следниот месец излегува пред инвеститорите на еден од поголемите американски стартап натпревари.

Иронијата тој самиот ја признава. Кон крајот на деведесеттите работел на хибриден погон на бензин и струја што Кина сакала да го вгради во својот т.н. „народен автомобил“. „Некако е комично“, вели денес. „Секогаш им велам на луѓето дека часовникот почна да отчукува пред 25 години. Цело тоа време гледав железничка несреќа на забавено снимање: Кина оди низ светот, грабнува рудници, грабнува права за минерали и полека, но сигурно го монополизира целиот синџир на снабдување со ретки земји.“

Прашањето е што ќе стигне прво – мотор без ретки земји што работи доволно добро, или американски магнети што самиот Ван Стинбург ги гледа години далеку. За Европа, која магнетите исто така ги купува претежно од Кина, тоа не е туѓа дилема.